Category Archives: ACTUALITY

GAZETA DITORE

gdtoplogo1.gazeta ditore

Patriotizmi dhe vlerat e vargut: krijesa simbiotike e Lulzim Tafës

Peter Tase

Peter Tase

(Lulzim Tafa, Terrible Songs, Gracious Light, New York, 2013)

Peter Tase

Republika e Kosovës është shteti më i ri i pavarur i Europës por çuditërisht është njëra prej vatrave më të pasura të kulturës dhe poezisë europiane. Nuk është çudi të takosh një shkrimtar apo rapsod me emër në qytetet apo edhe zonat më të thella të Shqipërisë apo Kosovës. Njëri prej tyre është edhe Lulzim Tafa. Kjo nuk është rastësi por në të vërtetë është treguesi kryesor i nivelit kulturor të një populli dhe kontributi i këtij kombi të syrgjynosur ndër shekuj, në promovimin gjithmonë e më shumë të kulturës vendase por edhe asaj të huaj në gjuhën shqipe.

Trashëgimia e shkruar, veçanërisht në lëmin e poezisë dhe kritikës letrare në Kosovë është për t’u admiruar. Ajo është e mbushur me krijimtari nga shkrimtarë të përgatitur dhe poetë të afirmuar, ashtu siç është edhe Lulzim Tafa. Shkrimtari ndodhet krahas krijuesve tjerë bashkëkohorë. Ndër më të njohurit duhen përmendur Azem Shkreli dhe Ali Podrimja i ndjerë, Sali Bashota, Ndue Ukaj, Anton Gojçaj, Anton Nik Berisha. Ndoshta e kam anashkaluar ndonjë emër tjetër, por sipas mendimit tim, këta janë disa nga shkrimtarët dhe prozatorët më të mirë që shkruajnë mbi tema patriotike dhe historike, siç vepron edhe Lulzim Tafa.

Që nga momenti i botimit të librit të tij të parë me poezi, Lulzim Tafa ka demaskuar me mjeshtëri pushtimin dhe genocidin serb mbi popullin e Kosovës, dhunën e ushtruar mbi kulturën, fenë dhe letërsinë kosovare. Kjo letërsi, duke përfshirë edhe stilin e Lulzim Tafës, është një forë origjinale e të shprehurit që ka magjepsur shumë studjues dhe antropologë, vizitat e të cilëve datojnë që prej kohës së Shën Palit i cili kishte kaluar në këto treva dhe i quante territoret buzë Adriatikur me emrin ”Illyricum.” Këtë rigjenerim të historisë së përgjumur të një populli të lashtë, po e bën edhe Lulzim Tafa me poezinë e tij të spikatur. E tillë është edhe përmbajtja e poezisë ”REPORTAZH  I  LUFTËS SË SHENJTË”:

Ne robërit e luftës  ikim përpjetë/ S’e dimë ku jemi nisur/ As  ku arrijmë për dritë/ Ata na ndjekin na vunë në rreth/Ata me këpucë e dhëmbë  të hekurt lufte/ Ne të zbathur të uritur të pa rruar/ Një javë të pa pastruar me flokë të telta/ Fije-fije shpirtin përtypim zhgënjimin/ Pështyjmë copat e fatit të përgjakur/ E droçka të gjalla na janë ngjitur gjuhës/ Ato flasin ne heshtim biem në rreth/ Më në fund ngremë duart lart i dorëzohemi ujkut/ Biem në mëshirën e tij/ Të dhëmbëve të syrit të tij të shqyer/Sytë tanë rriten/ Tre dhunuesit i rrinë sipër një gruaje/ Ç’betejë e pabarabartë e fatit/ Para syve të tanë porno e gjallë shfaqet/ Mund ta shohin edhe fëmijët e mitur/ Që gjenden në rresht  krejtësisht ftohët rrimë/ Ereksion i seksit s’na nxitet dot/ Na kaplon ereksion i vdekjes/ E mjera ti o grua e mirë më në fund/ Mish i gjallë e thua shpëtuam u zgjuam/ Lufta kishte shkuar në tjetër jetë/ Dhe trimat e malit me fletë…/

Lulzim Tafa, Terrible songs

Lulzim Tafa, Terrible songs

Këto vargje vendosin në kornizën makabre të vdekjes gjithë ato fatkeqësi, tortura, që kanë ndjekur kombin shqiptar në të dy anët e kufirit.  Në të mirë të historisë, ndoshta do të ishte akoma edhe më e përpikte nëse do të përfshinim në këtë kontekst, apo “Reportazh”,  shqiptarët kokëulur dhe kulturalisht të margjinalizuar në Mal të Zi, pse jo edhe Shqiptarët e “degdisur” nëpër lagjet Getto – të ngjashme me vendbanimet e Hebrenjëve në Varshavë gjatë pushtimit nazist, mu në zemër të Shkupit. Imazhe të ngjashme i gjejmë edhe tek poezia e Anton Gojçajt, ”Mrekullia e Ekzistencës”, ku vetë autori, i frikësuar, krijon imazhin e plotë të atyre ditëve të vështira ku dhuna dhe persekucioni kanë mbi zotëruar kryesisht në Shqipëri dhe Kosovë: ”Rrugëve të Prishtinës/ studjova frikën/ Policët kah më ndiqnin/ Thërrisja Amerikën/ Lulet kur i shihja/ Pranë tankeve kur mbijnë/ E shaja Europën/ Lutesha për Shqipërinë/ Për miqtë e mi të atëhershëm/ Më pushton një mall/ Jo nuk bëmë çudira/ çudi që mbetem gjallë.”

Ndërsa Lulzim Tafa krijon dhe vizaton kontekstin e duhur nëpërmjet përshkrimeve rrënqethëse, barbare dhe të mjerueshme, aq sa  „Fije-fije shpirtin përtyp[te] zhgënjimin…/ Lufta kishte shkuar në tjetër jetë/ Dhe trimat e malit me fletë…”. Për të njëjtin përshkrim – apo skenar të  rrjedhjes së mendimit – Anton Gojçaj, me lapsin e tij ”magjik” e sjell këtë vizatim më pranë lexuesit dhe mundohet të ”qetësojë” Tafën duke i thënë se shpresa për ndihmë nga jashtë është e vetjma zgjidhje, dhe simboli i saj është Amerika, e cila ende është prezente në Kosovë.  Megjithëse policët serbë e ndiqnin nëpër rrugët e Prishtinës, Antoni nuk bënte gjë tjetër vetëm ”therris[te] Amerikën” dhe për çudi nuk e lë me kaq por fillon të mallkoi edhe Europën.  Europa, ndryshe nga imazhi tepër pozitiv i  Amerikës në Kosovë, ende njihet si strumullari i sfidave në vendin e flamurit më gjashtë yje, të shfaqura jo vetëm tek krijimtaria e shkrimtareve të Kosovës, por siç e vërejmë këtu, edhe në penën e Gojçajt nga Mali i Zi, që është një shkrimtar me një filozofi të qartë kundrejt perfeksionimit intelektual dhe moral të krijimtarisë letrare shqiptare, e cila vlerësohet edhe tejmatanë brigjeve të Atlantikut.

Lulzim Tafa shpreh një pasion të veçantë edhe për vargjet e bukura të shqipes, që fatmirësisht ai i ka perfeksonuar përgjatë dy dekadave me krijimtari intensive letrare, poetike por edhe në fushën e drejtësisë. Në vargjet e poezisë ”Poetët”, Tafa shpalos talentin e tij dhe dashurinë për metaforën, epitetet por edhe qendrimin modus vivendi që Shqiptarët historikisht kanë ruajtur kundrejt fesë: Kur zemërohen zotat/ Lindin poetët./ Në të parën shenjë jete/ Ngrihen kundër zotit të vet./ Protestojnë./ Kur rriten/ Bëhen çapkën/ Shpërndajnë afishe/ Kundër vetvetes/ Si demonstrantët nëpër qytet/ “Fëmija i tepërt i secilës nënë / Bëhet poet”…

Nga fëmija – tek vargjet e mësiperme – i cili ka prirje për t’u bërë poet, Lulzim Tafa me talentin e tij është në gjendje të rrëfehet dhe të “përqafojë” metaforat dhe figurat historike, ndonëse është në botën tjetër, dhe tek poema “Kur të Vdes” shkruan”:“Kurë të vdes/ Mos qaj e dashur/ Të kam tradhtuar/ Me çupat e planetit tjetër.// Kur të vdes mos qaj motër/ E ngas gjokun e Gjergjit/ Me bajlozë deti…// Kur të vdes mos qaj nënë/ Veç jepu gji/ Këtyre/ Metaforave/ Të pikëlluara/ Si mua dikurë”. Me këto fjalë, Lulzim Tafa i jep gjallëri dhe jetë çdo vargu dhe personazhi historik, duke i kërkuar nënës së vet, të lërë mënjanë trishtimin dhe t’u japë “gji” metaforave, ashtu si vetë autorit kur ishte femijë.  Gjergj Elez Alia është simbol kryesor në legjendën e Kreshnikëve që është në rrafshin ballkanik – madje disa studjues ndonëse janë të huaj dhe shqipfolës, Kreshniket i nxjerrin si figura historike Sërbe – si një simbol i fuqishëm që gjen vëmendjen e duhur tëk Tafa dhe vepra e tij.

Ndoshta përfshirja e Gjergj Elez Alisë në këtë poezi të trishtë, evokon sërisht humbjen tragjike të Gjergjit por edhe sjell ndërmend vajtimet e shumta të motrës së tij, vajtime këto që Lulzim Tafa nuk do i dëshironte në ditën e vdekjes së tij.  Me stoicizmin e tij klasik, Lulzim Tafa po krijon një frymë të re në letërsinë e shqiptarëve të Kosovës, një autor i talentuar për t’u admiruar, studjuar dhe marrë si shëmbull nga shkrimtarët tanë, por edhe të huaj.  Depërtimi i thellë i metaforave, prania e subjektit historik, dhuna ushtarake sërbe në Kosovë, dashuria për vargun dhe “rigjenerimi” i figurave historike janë elemente thelbësore në poezinë e Lulzim Tafës, që përveç përkthimit në gjuhët rumune dhe suedeze, e sheh botimin edhe në gjuhën angleze, sot, kurse nesër edhe në disa gjuhë tjera të Europës.

Jo më kot, Anton Gojçaj e ka cilësuar autorin si “një poet me emocione të thella që shndërohen në mendime të shprehura, nepërmjet metaforave rezatuese që e bëjne poezinë e tij të jetë më afër traditës letrare shqiptare”./GazetaDitore.com

Lexo artikullin:

http://gazetaditore.com/2013/02/10/patriotizmi-dhe-vlerat-e-vargut-krijesa-simbiotike-e-lulzim-tafes/

KOHA JAVORE

Koha Javore“Bukuria e të shprehurit të fjalës” Nga Richard A. Brosio

“Vëllimi i Kelmendit “Si të shkosh tek vetvetja” me kujton personat të cilët janë detyruar të kapërcejnë kufijtë gjate gjithë historisë. Sigurisht nuk kanë udhëtuar me trena luksozë, aeroplanë apo automjete të shtrenjta për të kaluar kufirin. Madje akoma më keq, shume prej tyre kanë emigruar pa dokument identifikimi…”  R. Brosio

Lexo artikullin e plote ne faqen 17 te revistes KOHA JAVORE

 http://issuu.com/tasep/docs/koha-553__peter_tase

 

OPINION

51V+nhMSbKL__BO2,204,203,200_PIsitb-sticker-arrow-click,TopRight,35,-76_AA300_SH20_OU01_

“TË HUAJT PËR SHQIPËRINË DHE SHQIPTARËT“ E PIRO TASES DËSHMON PËR ADMIRIMIN QË KANË DISA TË HUAJ PËR QENËSINË TONË, POR EDHE PËR PASURINË KULTURORE QË KRIJUAM NËPËR HISTORI.

Nga Jeton KELMENDI, Bruksel

Historia si shkencë është e rëndësishme për çdo popull, sepse tregon stadet nëpër të cilat ka kaluar vendi dhe populli i caktuar, por natyrisht edhe për kulturën dhe origjinën. Historia, për popujt që kanë vuajtur gjatë nën robëri, ka dyfish më shumë domethënie. Përveç rëndësisë që cekem më lartë, që ka te secili popull, tek rastet e popujve që kanë kaluar kohë të gjatë nën robëri, historia është shkruar nga të tjerët, natyrisht jo drejt dhe jo në favor të popullit të robëruar. Shqiptarët paraqesin një rast të tillë në historinë e popujve të Evropës. Edhe pse ka fakte historike se shqiptaret janë popull i vjetër, pra ndër më të vjetrit në Ballkan dhe Evropë, gjendja e sotme flet për një popull të ndarë në gjashtë shtete, ndërsa luftërat me fqinjët akoma vazhdojnë të jetë e mundur, ngase apetitet e shteteve fqinje nuk janë shuar. Edhe tani që shqiptaret kanë dy shtete të pavarura, nuk po ja dalin që ta shkruajnë një histori pa ndikime të caktuara dhe të drejtë, mirëpo kësaj radhe kemi të bëjmë fjalë për një qasje krejt tjetër historike.

Piro Tase në librin e tij “Të huajt për Shqipërinë dhe shqiptarët“, i qaset problemit të shqiptarëve nga një kënd tjetër, pra se si na shohin të tjerët ne dhe atdheun tonë nga prizma historike, qe për mendimin tim, pra nga këndi i një shkrimtarit, është një nga çështjet më kruciale, ngase ka shumë rëndësi kur të huaj kanë një qasje korrekte ndaj historisë së popullit shqiptar.  Duhet theksuar faktin se armiqet e Shqipërisë dhe shqiptarëve përveç tendencave territoriale që kishin dhe kanë, nuk ndalojnë që ta propagandojnë kulturën dhe historinë tonë, duke e deformuar. Nga ana tjetër niveli i ulet i arsimimit tek shqiptaret dhe kushtet e varfërisë, nëpër të cilat kaluan dekadat dhe shekujt, ka ndikuar që ne të mos kemi një fuqi, qoftë mediale apo edhe lotuese tek të tjerët, prandaj jo rrallë herë të huajt kanë pasur imazh të keq për shqiptaret, shpesh herë nga mungesa e informatave të drejta. Në ketë kuadër, Tase ju ka qasur një teme, e cila në esencë paraqet gjënë gati më të rëndësishme në Epokën e Globalizmit, në të cilën po jetojmë. Është shumë e rëndësishme t’u tregosh të tjerëve për historinë tënde, por kur arrin që të huajt të kenë një mendim korrekt dhe të drejt ndaj historisë, do të thotë se gëzon respekt tek popujt miq dhe personalitetet e popujve miq. Piro Tase, në librin e tij “Të huajt për Shqipërinë dhe shqiptaret” jo vetëm se ja ka dalë që ti ofroj lexuesit mendime shumë të mira për vendin tonë, por edhe të krijoj admirimin e personaliteteve shumë të rëndësishme ndërkombëtare. Libri fillon me një citat nga Perez De Kuellar drejtuar autorit të librit Piro Tase. “Pamë një gjë të pa-arritshme e të pa-përsëritshme. Aty mundëm të shohim një thesar të kulturës botërore.

… Ishte një kënaqësi që vizitova këtë pasuri të madhe të kulturës Shqiptare. Shpresoj që ky qytet i admirueshëm të konsiderohet dhe të respektohet si një pasuri kulturore njerëzore”.

(Perez De Kuellar për Beratin – 1990)

            Pa i dhënë vetës të drejt të gjykoj në aspektin profesional,  por nga këndi i shkrimtarit, kam bindjen se ky libër paraqet një qasje tepër interesante, pasi që flet për formën se si e kanë parë të huajt historinë tonë, që prej lashtësisë e deri në ditët tona. Pra, Tase në studimin e tij me mbi 500 faqe, ku ka përkthyer materiale dhe fakte nga gjuhë të ndryshme argumenton në mënyrë shkencore se mendojnë dhe si na trajtojnë personalitete të ndryshme, nga pasuria kulturore deri tek trajtesat më të zakonshme të jetës.  Pra që nga dokumenti i parë për shqiptaret Attaleiates (1038) me të parën referencë për Shqipërinë në dokumentet e Perandorisë Bizantine,( 1154), Muhammad al-Idrisi me ”Librin e Rogerit”(1154), George Acropolites me “Një Kryengritje Shqiptare”(1257); Simon Fitzsimons(1322) e deri tek autorë pa emër, anonimë, që datohen qysh nga viti 1000, për herë të parë të përkthyera në gjuhën angleze nga R.Elsie. Dhe pas tyre, në këtë edicion të dytë, edhe Piri Re’is (1521), Jean Carlier de Pinon (1579), Lorenzo Bernardo (1591) si dhe Teologu e Historiani suedez Johan Erich Thunmann (1746-1778) me traktatin e tij: “Mbi Historinë dhe Gjuhën e Shqiptarëve dhe të Vllehëve), Leipzig 1774 dhe deri tek ditët e sotme me Robert Elsien etj.

Ndonëse ky libër është voluminoz dhe është e pamundur që të paraqitet në një recension sado të gjatë, shkurtazi do përpiqem të kujtoj diçka që ndoshta më ka provokuar më shumë. Fakti se Shqipëria është vendi që nxori shumë figura luftarake e prijës politik të perandorive dhe shteteve të fuqishme, por akoma nuk e ka të zgjidhur çështjen e vet si etni në trojet e veta, përbënë një nga fenomenet, për të cilat Tase merr referenca nga studiues të huaj, që prej Perandorisë Romake, duke përfshirë qytete të vjetra dhe relikte, të cilat flasin shumë për vendin e vjetër, ku sot është vend me interes të madh për vizitorin e huaj në përgjithësi dhe studiuesit në veçanti.  Lashtësia e qyteteve shqiptare, ku ngërthen në vete historina të njohura, ngase lanë gjurmë të thella në civilizimin  e kohës siç janë Antipatrea, Apollonia, Dyrrachium, kanë qenë subjekt studimi i shumë studiuesve ndërkombëtar, prandaj Piro Tase në librin e tij “Të huajt për Shqipërinë dhe shqiptaret”, i kushton një vëmendje të posaçme, duke i ofruar lexuesit në Gjuhën Shqipe, diçka shumë të vlefshme, për njohjen e trungut Shqiptar. Gjithsesi arsyet qe të çojnë të blesh dhe ta lexosh ketë studim janë të shumta, ngase mendoj se është një pasqyrë e mirë për ne si komb dhe shoqëri, sidomos për faktin se ata dhe ato që nuk i përkasin qenies shqiptare, nuk flasin sipas subjektivizmit apo ndikimeve të caktuara, por ashtu drejt siç e shohin ata. Se Shqipëria ka një mozaik interesant, me pamje të bukura, nuk është diçka e re, mirëpo në ketë libër studimor autori Tase i ka dhënë hapësirë çështjes se dhjetëra vizitorëve Anglezë, Amerikan, Gjerman, Francez, Rumun, kronistëve turk dhe të tjerëve, ku në shkrimet e ndryshme ata kanë shprehur mendimet e tyre shumë të mira për bukuritë e Shqipërisë, për jetën shqiptare dhe traditat e tyre.

Rrugëtimi i këtyre vizitorëve ishte bërë nga drejtimet e ndryshme, si nga Kosova, Mali i Zi dhe sipas dëshmive ata ndalonin nëpër qytete dhe fshatra të ndryshme, përderisa arrinin në jug, dhe në veçanti autori ndalet tek fasionimi i tyre në Qytetin e Beratit,  qytet ky i vjetër 2400 vjet, por pa anashkaluar edhe Butrintin, Apoloninë dhe qytete tjera. Në ketë kontekst Piro Tase ka arritur qe në studimin  e tij ta krijoj një leje njoftimi për vendin e shqiponjave. Ai nuk mundohet të stis diçka sipas tekave, siç ka raste tek historianet tanë, por me shumë kujdes dhe profesionalizëm trajton historinë e Shqipërisë dhe shqiptarëve, ashtu siç menduan dhe siç shkruan të tjerët, pra joshqiptaret. Nga një aspekt këta vizitor kishin thënë të gjitha ato që ishin, por Tase i kthen në shqip, madje i vene përballë një vështrimi të tij, duke iu kthyer qasjeve të tyre me vendin mik dhe miqtë e tyre shqiptar.    Dhe krejt për fund, Piror Tase me ketë studim shumë serioz ka ndihmuar studiuesit shqiptar që ti kenë në një libër shumë mendime dhe dokumente me rëndësi për historinë tone, por edhe të huajt që tani mund të shkruajnë, ndërsa një botim i tillë në gjuhen angleze, që është edhe projekt i autorit do të ishte shumë me rëndësi, natyrisht ky libër do të duhet ta gjente mbështetjen e institucioneve shtetërore shqiptare, qe të përkthehej edhe në gjuhët tjera me ndikim në Evropë dhe Botë.

Lexo artikullin: 51V+nhMSbKL__BO2,204,203,200_PIsitb-sticker-arrow-click,TopRight,35,-76_AA300_SH20_OU01_http://wp.me/p31ELb-qu

Patriotizmi dhe vlerat e vargut: krijesa simbiotike e Lulzim Tafës

Patriotizmi dhe vlerat e vargut: krijesa simbiotike e Lulzim Tafës

(Lulzim Tafa, Terrible Songs, Gracious Light, New York, 2013)

Nga Peter Tase

Peter Tase

Republika e Kosovës është shteti më i ri i pavarur i Europës por çuditërisht është njëra prej vatrave më të pasura të kulturës dhe poezisë europiane. Nuk është çudi të takosh një shkrimtar apo rapsod me emër në qytetet apo edhe zonat më të thella të Shqipërisë apo Kosovës. Njëri prej tyre është edhe Lulzim Tafa. Kjo nuk është rastësi por në të vërtetë është treguesi kryesor i nivelit kulturor të një populli dhe kontributi i këtij kombi të syrgjynosur ndër shekuj, në promovimin gjithmonë e më shumë të kulturës vendase por edhe asaj të huaj në gjuhën shqipe. Trashëgimia e shkruar, veçanërisht në lëmin e poezisë dhe kritikës letrare në Kosovë është për t’u admiruar. Ajo është e mbushur me krijimtari nga shkrimtarë të përgatitur dhe poetë të afirmuar, ashtu siç është edhe Lulzim Tafa. Shkrimtari ndodhet krahas krijuesve tjerë bashkëkohorë. Ndër më të njohurit duhen përmendur Azem Shkreli dhe Ali Podrimja i ndjerë, Sali Bashota, Ndue Ukaj, Anton Gojçaj, Anton Nik Berisha. Ndoshta e kam anashkaluar ndonjë emër tjetër, por sipas mendimit tim, këta janë disa nga shkrimtarët dhe prozatorët më të mirë që shkruajnë mbi tema patriotike dhe historike, siç vepron edhe Lulzim Tafa.

Që nga momenti i botimit të librit të tij të parë me poezi, Lulzim Tafa ka demaskuar me mjeshtëri pushtimin dhe genocidin serb mbi popullin e Kosovës, dhunën e ushtruar mbi kulturën, fenë dhe letërsinë kosovare. Kjo letërsi, duke përfshirë edhe stilin e Lulzim Tafës, është një forë origjinale e të shprehurit që ka magjepsur shumë studjues dhe antropologë, vizitat e të cilëve datojnë që prej kohës së Shën Palit i cili kishte kaluar në këto treva dhe i quante territoret buzë Adriatikur me emrin ”Illyricum.” Këtë rigjenerim të historisë së përgjumur të një populli të lashtë, po e bën edhe Lulzim Tafa me poezinë e tij të spikatur. E tillë është edhe përmbajtja e poezisë ”REPORTAZH  I  LUFTËS SË SHENJTË”: Ne robërit e luftës  ikim përpjetë/ S’e dimë ku jemi nisur/ As  ku arrijmë për dritë/ Ata na ndjekin na vunë në rreth/Ata me këpucë e dhëmbë  të hekurt lufte/ Ne të zbathur të uritur të pa rruar/ Një javë të pa pastruar me flokë të telta/ Fije-fije shpirtin përtypim zhgënjimin/ Pështyjmë copat e fatit të përgjakur/ E droçka të gjalla na janë ngjitur gjuhës/ Ato flasin ne heshtim biem në rreth/ Më në fund ngremë duart lart i dorëzohemi ujkut/ Biem në mëshirën e tij/ Të dhëmbëve të syrit të tij të shqyer/Sytë tanë rriten/ Tre dhunuesit i rrinë sipër një gruaje/ Ç’betejë e pabarabartë e fatit/ Para syve të tanë porno e gjallë shfaqet/ Mund ta shohin edhe fëmijët e mitur/ Që gjenden në rresht  krejtësisht ftohët rrimë/ Ereksion i seksit s’na nxitet dot/ Na kaplon ereksion i vdekjes/ E mjera ti o grua e mirë më në fund/ Mish i gjallë e thua shpëtuam u zgjuam/ Lufta kishte shkuar në tjetër jetë/ Dhe trimat e malit me fletë…/ Këto vargje vendosin në kornizën makabre të vdekjes gjithë ato fatkeqësi, tortura, që kanë ndjekur kombin shqiptar në të dy anët e kufirit.  Në të mirë të historisë, ndoshta do të ishte akoma edhe më e përpikte nëse do të përfshinim në këtë kontekst, apo “Reportazh”,  shqiptarët kokëulur dhe kulturalisht të margjinalizuar në Mal të Zi, pse jo edhe Shqiptarët e “degdisur” nëpër lagjet Getto – të ngjashme me vendbanimet e Hebrenjëve në Varshavë gjatë pushtimit nazist, mu në zemër të Shkupit. Imazhe të ngjashme i gjejmë edhe tek poezia e Anton Gojçajt, ”Mrekullia e Ekzistencës”, ku vetë autori, i frikësuar, krijon imazhin e plotë të atyre ditëve të vështira ku dhuna dhe persekucioni kanë mbi zotëruar kryesisht në Shqipëri dhe Kosovë: ”Rrugëve të Prishtinës/ studjova frikën/ Policët kah më ndiqnin/ Thërrisja Amerikën/ Lulet kur i shihja/ Pranë tankeve kur mbijnë/ E shaja Europën/ Lutesha për Shqipërinë/ Për miqtë e mi të atëhershëm/ Më pushton një mall/ Jo nuk bëmë çudira/ çudi që mbetem gjallë.” Ndërsa Lulzim Tafa krijon dhe vizaton kontekstin e duhur nëpërmjet përshkrimeve rrënqethëse, barbare dhe të mjerueshme, aq sa  „Fije-fije shpirtin përtyp[te] zhgënjimin…/ Lufta kishte shkuar në tjetër jetë/ Dhe trimat e malit me fletë…”. Për të njëjtin përshkrim – apo skenar të  rrjedhjes së mendimit – Anton Gojçaj, me lapsin e tij ”magjik” e sjell këtë vizatim më pranë lexuesit dhe mundohet të ”qetësojë” Tafën duke i thënë se shpresa për ndihmë nga jashtë është e vetjma zgjidhje, dhe simboli i saj është Amerika, e cila ende është prezente në Kosovë.  Megjithëse policët serbë e ndiqnin nëpër rrugët e Prishtinës, Antoni nuk bënte gjë tjetër vetëm ”therris[te] Amerikën” dhe për çudi nuk e lë me kaq por fillon të mallkoi edhe Europën.  Europa, ndryshe nga imazhi tepër pozitiv i  Amerikës në Kosovë, ende njihet si strumullari i sfidave në vendin e flamurit më gjashtë yje, të shfaqura jo vetëm tek krijimtaria e shkrimtareve të Kosovës, por siç e vërejmë këtu, edhe në penën e Gojçajt nga Mali i Zi, që është një shkrimtar me një filozofi të qartë kundrejt perfeksionimit intelektual dhe moral të krijimtarisë letrare shqiptare, e cila vlerësohet edhe tejmatanë brigjeve të Atlantikut.  Lulzim Tafa shpreh një pasion të veçantë edhe për vargjet e bukura të shqipes, që fatmirësisht ai i ka perfeksonuar përgjatë dy dekadave me krijimtari intensive letrare, poetike por edhe në fushën e drejtësisë. Në vargjet e poezisë ”Poetët”, Tafa shpalos talentin e tij dhe dashurinë për metaforën, epitetet por edhe qendrimin modus vivendi që Shqiptarët historikisht kanë ruajtur kundrejt fesë: „Kur zemërohen zotat/ Lindin poetët./ Në të parën shenjë jete/ Ngrihen kundër zotit të vet./ Protestojnë./ Kur rriten/ Bëhen çapkën/ Shpërndajnë afishe/ Kundër vetvetes/ Si demonstrantët nëpër qytet/ “Fëmija i tepërt i secilës nënë / Bëhet poet”… Nga fëmija – tek vargjet e mësiperme – i cili ka prirje për t’u bërë poet, Lulzim Tafa me talentin e tij është në gjendje të rrëfehet dhe të “përqafojë” metaforat dhe figurat historike, ndonëse është në botën tjetër, dhe tek poema “Kur të Vdes” shkruan”:“Kurë të vdes/ Mos qaj e dashur/ Të kam tradhtuar/ Me çupat e planetit tjetër.// Kur të vdes mos qaj motër/ E ngas gjokun e Gjergjit/ Me bajlozë deti…// Kur të vdes mos qaj nënë/ Veç jepu gji/ Këtyre/ Metaforave/ Të pikëlluara/ Si mua dikurë”. Me këto fjalë, Lulzim Tafa i jep gjallëri dhe jetë çdo vargu dhe personazhi historik, duke i kërkuar nënës së vet, të lërë mënjanë trishtimin dhe t’u japë “gji” metaforave, ashtu si vetë autorit kur ishte femijë.  Gjergj Elez Alia është simbol kryesor në legjendën e Kreshnikëve që është në rrafshin ballkanik – madje disa studjues ndonëse janë të huaj dhe shqipfolës, Kreshniket i nxjerrin si figura historike Sërbe – si një simbol i fuqishëm që gjen vëmendjen e duhur tëk Tafa dhe vepra e tij. Ndoshta përfshirja e Gjergj Elez Alisë në këtë poezi të trishtë, evokon sërisht humbjen tragjike të Gjergjit por edhe sjell ndërmend vajtimet e shumta të motrës së tij, vajtime këto që Lulzim Tafa nuk do i dëshironte në ditën e vdekjes së tij.  Me stoicizmin e tij klasik, Lulzim Tafa po krijon një frymë të re në letërsinë e shqiptarëve të Kosovës, një autor i talentuar për t’u admiruar, studjuar dhe marrë si shëmbull nga shkrimtarët tanë, por edhe të huaj.  Depërtimi i thellë i metaforave, prania e subjektit historik, dhuna ushtarake sërbe në Kosovë, dashuria për vargun dhe “rigjenerimi” i figurave historike janë elemente thelbësore në poezinë e Lulzim Tafës, që përveç përkthimit në gjuhët rumune dhe suedeze, e sheh botimin edhe në gjuhën angleze, sot, kurse nesër edhe në disa gjuhë tjera të Europës. Jo më kot, Anton Gojçaj e ka cilësuar autorin si “një poet me emocione të thella që shndërohen në mendime të shprehura, nepërmjet metaforave rezatuese që e bëjne poezinë e tij të jetë më afër traditës letrare shqiptare”. Peter Tase, International Programs Assistant to Secretary General International Federation of Engineering Education Societies

Lexo artukullin tek TRIBUNA SHQIPTARE

http://tribunashqiptare.net/?p=13692#more-13692

ose tek GAZETA DITORE

http://gazetaditore.com/2013/02/10/patriotizmi-dhe-vlerat-e-vargut-krijesa-simbiotike-e-lulzim-tafes/

 

Poeti i Natyrës së Njeriut

nga  Peter TaseWashington DCJanar 31, 201311:28

??????????????????????????????????Duke shkruar për natyrën dhe gjërat tjera përreth nesh, poeti Tomas Tranströmer e vendos në letër të vet natyrën e njeriut. Që është një natyrë e hapur dhe jo e kufizuar vetëm tek racionalja.

Në skandinavi, ai vlerësohet si njëri prej shkrimtarëve më të rëndësishëm dhe më me ndikim pas Luftës së Dytë Botërore.

Ka një fytyrë të dobët dhe me tipare të një intelektuali zemërgjerë, veçori fizike të cilat i ngjajnë fytyrës së Hans Kristian Andersenit dhe të Kierkegardit djaloshar.

Veprat e Tomas Tranströmer, lindur  më 15 prill 1931 në Stokholm, janë përkthyer në gjashtëdhjetë gjuhë të botës dhe edhe në përkthime poezia e tij nuk humbet kuptim, por vazhdon të jetë e mbushur me metafora dhe me vargje të tejdukshme.

Ai është një gjeni i çuditshëm, aq sa imazhet dhe karakteret në vargjet e tij dalin vetvetiu dhe pa asnjë mundim. Këto imazhe ngrihen lartë mbi kënetë, pse jo edhe nga thellësia e një pylli të dendur, ashtu si një shatërvan që lind nga një vend i braktisur.

Poezia suedeze është shumë racionale, dhe si rrjedhojë e hapur, me një propensitet të veçantë ndaj tekave individuale të çdo poeti. E çuditërisht, tek krijimtaria letrare e Transtromerit, vihet re e kundërta. Ai prezanton një tipar të ri në letërsinë nordike në tërësi, poezinë e heshtjes dhe të thellësisë shpirtërore të kombinuara së bashku.

Ai i shkruan dimrit të gjatë suedez, por edhe ritmit të stinëve tjera dhe ndjenjat e thella emocionale kur ato lënë pas njëra-tjetrën. Dhe në përgjithësi natyrës, teknologjisë dhe marrëdhënies së tyre me njeriun.

Tek poezia “Zgjimi i njeriut nga një këngë mbi çatinë e tij”, ai shkruan:

“Rrugët e qeta. Si kasolle e bariut. Dhe në

qiell motori i aeroplanit kaltërosh-gjëmon-

Dritarja është e hapur.

Ëndrra e njeriut duke fjetur u zgjat

bëhet në këtë moment e tejdukshme. Ai kthehet, fillon

të ndjejë me dorë çelësin e koshiencës së tij.-

Pothuajse në hapësirë.”

Në vargjet e tij ka edhe një lidhje tradicionale dhe kohezion konstant mes botës joreale dhe surprizave të mistershme – që nuk veniten asnjëherë.  Tek “Binarët”, ai shkruan:

“Dy e mëngjesit: nën dritën e hënës. treni ka ndaluar

Atje në fushë. Larg nga shkënditë e dritave të qytetit,

Ftohtësisht në horizont dridhet.

Ashtu si njeriu që shkon aq thellë në ëndrrën e tij

Aq sa asnjëherë nuk do kujtoj që ishte atje

Kur të kthehet përsëri në dhomën e tij”.

Në poemat e tij, ndjehet prania e një thellësie psikike. E këtillë është poema me titull: “Pas një vdekje”, e shkruar gjatë kohës së vdekjes së Presidentit Xhon F. Kenedi. Për koincidencë xhaxhai i autorit kishte vdekur në të njëjtën kohë kur vdiq Kenedi dhe vetë ai ka thënë se të dyja vdekjet janë gërshetuar në këtë poezi.

“Na ishte një herë një përplasje

që la mbrapa një bisht komete

të gjatë duke vezulluar.

Ajo na mban brenda, dhe bën figurën e televizorit si dëbora.

ulet në pikat e ftohta nëpër telat e telefonit.

Dikush mund të bëjë ski ngadalë në diellin dimëror

nëpër shkurre ku ende ka gjethe të varura.

Ato i ngjajnë faqeve të grisura nga numeratori telefonik.

Emrat u gëlltitën nga i ftohti.

Është ende këndshëm të ndjesh rrahjet e zemrës

por shpeshherë hija duket më e vërtetë sesa trupi.

Samurai duket i pa përfillshëm

pranë parzmores së tij me luspat e dragoit të zi”.

Shkrimtari nobelist vjen nga një familje prej marinarësh dhe drejtuesish anijesh të cilët kanë kaluar pjesën më të madhe të jetës së tyre rreth ishujve afër Stokholmit, sikur ai. Ky peizazh ekziston edhe në pozitë e tij.

Tek “Ëndra e Balakirevit, 1905” ai shkruan:

“Një plazh u shfaq ku destrojeri qëndronte,

I ngrirë si akulli, me drita ndezur, me njerëz në kuvertë.

Karroca rrokullisej tutje mbi akull, rrota rrotullohej,

Dhe rrotullohej me një tingull të mendafshtë.

Destrojeri i klasit të dytë: ‘Sevastopol’.

Ishte në të. Marinarët u afruan drejt tij.

‘Nëse mund të luani, ju nuk do të vdisni’.

Atëherë ata i treguan një vegël muzikore të çuditshme.

Dukej si një tubo, apo si një fonograf i vjetër,

ndoshta pjesë e një makine të padëgjuar.

I pashpresë dhe i frikësuar, papritur e kuptoi: ai është

mjeti që përdoret për të ndezur anijet luftarake.

U kthye nga marinari që ishte më afër,

ngriti dorën me dëshpërim, dhe tha:

‘Më imito mua, bëje shenjën e kryqit, bëje shenjën!’

Marinari nguli sytë me plotë hidhërim si njeri i verbër,

Hapi krahët jashtë, e lëshoi kokën e tij të bjerë-

ai u var atje si i gozhduar në ajër.

Erdhën daullet, erdhën daullet, Duartrokitje!

Balakirevi u zgjua nga ëndrra.

Duartrokitjet filluan të gumëzhijnë brenda në sallë”.

Transtromer filloi të shkruante në moshën trembëdhjetë vjeçare. Më 1954 botoi librin e tij të parë “17 Poezi” (“17 Dikter”), të cilat do ta prezantonin autorin në mbarë botën si shkrimtar të afirmuar.  Katër vjet më vonë, botoi librin e tij të dytë me 14 poema: “Hemligheter på vägen” (1958) (“Sekretet Gjatë Rrugës”). Më 1962 botoi librin e tretë me 21 poezi titulluar: “Den halvfärdiga himlen” (1962) (“Parajsa Gjysmë e Përfunduar”).

Më 1970 boton një libër të ri me titull: “Mörkerseende” (1970) (“Vizioni i mbrëmjes”) dhe më vonë ka botuar dhjetëra libra të tjerë të popullarizuar

Paraguay: terrorist logistics chief arrested

Paraguay: terrorist logistics chief arrested

Wednesday, January 30, 2013

By  Peter M. Tase

In the early hours of January 30th, Paraguayan Police forces embarked on a surprise attack against members of the Paraguayan People’s Army (EPP), a leftist terrorist group that has stepped up its attacks against police infrastructure in the Department (province) of Concepcion, a northwestern region of Paraguay.  This operation was conducted in the city of Azote’y nearby the settlements of Kurusu de Hierro (Iron Cross), which led in the immediate arrest of two armed members and the capture of the EPP logistics chief.

The detainees are Derlis Ovelar Ramon Martinez (21), alias as the “Driver”, and his cousin Ricardo Martinez Vera (23), both exponents formed part in a recent series of attack against farmers and police offices in the area.
Martinez and Vera were taken into custody 300 meters away from Police Post 21 in Kurusu de Hierro.
Unfortunately the third member of the same family, who had been part of EPP, has escaped.
During a simultaneous operation in the hilly areas of Azote’y district, Crispín Fernández (42), was arrested by police. He is believed to be the chief of logistics for EPP and one of the leaders of this leftist guerrilla group which is increasingly expanding its ranks and receiving constant media attention
Fernandez was under police surveillance for months since he was providing large quantities of goods for guerrilla members of EPP and has been involved in various abductions of cattle grazing farmers over the last three years.  Police operations continue in the Department of Concepcion and further positive results are expected.
According to Paraguayan minister of Interior, Carmello Caballero, Police Forces “were able to identify that EPP Guerrilla Forces had set new standards, especially with young people. A month ago police forces’ spokesperson reported that there was a militia group within the group which has not been identified by justice authorities.  It is evident that new recruits are involved in the recent violet attacks against local population. Police operations will speed up and we are determined to eliminate EPP in the coming months.”
Speronews contributor Peter M. Tase analyzes international trade, security and diplomacy.

EU/Ibero-American summit draws Paraguay ever closer to the U.S.

EU/Ibero-American summit draws Paraguay ever closer to the U.S.

Friday, February 01, 2013

By  Peter M. Tase

The Curuguaty Massacre of June 15, 2012, in the Department of Canindeyu, brought an abrupt end to Fernando Lugo’s 46-month-long Bolivarian-style presidency in Paraguay.  Even though the massacre took the lives of 11 poor landless farmers and six police officers, among them a police deputy who was an FBI Academy graduate, Lugo did never appear in a press conference to clarify the situation and announce the further investigative measures expected to be taken, he briefly attended the official swearing in ceremony of Paraguay’s new Interior Minister whom Lugo nominated without consulting with then Vice President Federico Franco.

On June 19th the largest opposition group, the Colorado Party announced its initiative to open a political impeachment procedure against Fernando Lugo in the National Congress, a process that would last only three days and culminate with Federico Franco Gomez becoming the newly elected president of the country and interestingly enough these three days of political turmoil, assured the national and international public that Paraguay has independent institutions and has the maturity to raise democratic standards into highest levels, indeed the political impeachment initiated by Colorado Party was also supported by the Liberal Party, the largest party of the alliance which elected Lugo as president on April 20th, 2008.

As the new Paraguayan President swore in office, Argentina and Brazil begun a campaign of political isolationism against Paraguay, in the regional alliances such as MERCOSUR, UNASUR and OAS, in the latter structure they were unsuccessful to move forward their agenda of blocking Paraguay’s contributions in international Diplomacy.  Argentina’s president has openly stated her views against the newly appointed Paraguayan President, she has even ordered her diplomats in Rome to do the best they can to marginalize and suspend Paraguayan diplomats from attending FAO Technical meetings and in November 16-17, Cadiz, Spain, where Fernandez de Kirchner announced her unwillingness to participate if Franco was invited to attend the XXII Ibero-American Summit.  As the two largest members of MERCOSUR, Argentina and Brazil, where the main promoters and successfully achieved their intentions to suspend Paraguay’s membership from this regional trade block and from UNASUR.

Brazilian president, Dilma Rousseff, has maintained the same line as Argentina, towards the status of Paraguay, she has been joined by other regional leftist governments such as Nicaragua, Bolivia, Ecuador, Venezuela and Cuba.  She continues to keep a firm political stature and is unwilling to budge in regards to her “criticism” on how Mr. Lugo was ousted from office.

on January 27-28, 2013, in the first CELAC Summit in Santiago, Chile, Brazilian Delegation led by its foreign Minister, Antonio Patriota, showed a great interest to work hand in hand with other member countries of CELAC (Latin American and Caribbean Economic Community), a recently established competitor of the OAS which plans to take over the responsibilities and regional initiatives originated at the OAS headquarters in Washington.  During this opportunity CELAC leaders had also attended the CELAC-EU Summit in which participated more than 20 leaders from EU countries.

According to Patriota, “The interconnection of Latin America and the Caribbean means the gradual strengthening of CELAC but at the same time demands a reassessment of the regional integration processes.” Although in theory, Brazilian diplomats are open to regional collaboration, their anti-Paraguayan position of the last seven months proves the contrary to what minister Patriota had stated in his remarks before the first CELAC Summit.  With the suspension of Paraguay’s membership from MERCOSUR, was fulfilled a long last dream of Venezuela to become part of the block, since the National Congress of Asuncion was the only legislature that had refused to accept Venezuela’s membership into MERCOSUR.  Another part of the regional geo-strategic chess game played by Argentina and Brazil is their desire to isolate a genuine and a historic US ally such as Paraguay.

Finally, Asuncion is beginning to reshape its foreign policy strategy and become more active in its relations with the United States and only recently has requested to become more commercially involved with the four member countries of the Pacific alliance. Colombia, Chile, Mexico and Peru are the four countries that integrate this alliance and it is expected by April, 2013, to have 90% of all goods and products to be exported within the four countries’ markets without any additional taxes or export fees.

According to Chilean minister, Alfredo Moreno “The Pacific Alliance, represents 35% of the regions’ Gross Domestic Product, and more  than 50% of the exports and has the largest share of Foreign Direct Investments Capital.

With more than seven months under an unprecedented political isolation by its neighbours, Paraguay is exploring to become an observing member of the Pacific Alliance.

This month, Paraguayan Foreign Minister, Fernandez Estigarribia handed an official request on behalf of his government to Ernesto Campos Tenorio, General Director of Latin America and Caribbean section in the Mexican Ministry of Foreign Affairs, demonstrating his country’s interest to join the Pacific Alliance as an observer. In his press conference of June 28th, minister Estigarribia made public this request that was also sent to Peruvian, Colombian and Chilean ministries. He was enthusiastic to articulate that Paraguay is looking for new markets and opportunities in order to establish new strategic alliances.

In the same line with Estagarribia, the president of the Paraguayan Industrial Union (PIU) Eduardo Felippo, has also demonstrated his support towards Paraguay’s membership in the Pacific Alliance, for which he is optimistic that it will bring more results than what MERCOSUR has done in the past.

Filippo stated that current entrepreneurs “are not thinking under MERCOSUR terms, it has unfortunately turned to be more of a political club than a regional trade block, especially after Venezuela’s accession, in July, 2012.” As weeks go by, Paraguayan business leaders are looking more into the Pacific Alliance and a potential partnership with the US administration and private sector.

In addition to Estigarribia’s statements, Former Foreign Minister, Leila Rachid has noted that  Paraguay should not stop in the search for new markets and free trade, Pacific Alliance is the best option, being led by Mexico, a country on the door step of United States”

On the other hand another Paraguayan Former Diplomacy chief, Luis Ramírez Boettner, has noted in a conversation with Martin Barillas “that UNASUR has been a headache for Asuncion, whereas MERCOSUR, continues to place commercial obstacles to Paraguayan businesses.” Boettner is hopeful that Paraguay will continue to defend its interests and begin pursuing a legal battle against MERCOSUR member countries which caused so much havoc and damage to Asuncion’s image abroad.

Spero columnist Peter M. Tase, writes on Latin American Diplomacy and Trade Issues

Lirizmi poetik i Jeton Kelmendit është jeta Iliro-Shqiptare, bukuri e të shprehurit të fjalës – Nga Richard A. Brosio, Ph.D.

how to reach yourself by jeton kelmendi 

Perktheu nga gjuha Angleze: Peter Tase

Lirizmi poetik i Jeton Kelmendit është jeta Iliro-Shqiptare, bukuri e të shprehurit të fjalës

Unë jam një shkrimtar prozaik, por e admiroj poezinë, artin e kompozimit ritmik – të folur ose të shkruar – dhe ajo është imagjinare, me pasione dhe edukuese. Interpretimi im për poezitë e Kelmendit mund të befasojë lexuesin, dhe ndoshta, edhe vete autorin. Megjithëse unë nuk jam një studiues i historisë Ballkanike, kam pasur gjithmonë interes në atë pjesë të Evropës, për shume arsye. Popujt e Ballkanit kanë kaluar një histori të vështirë, për arsye pjesërisht nga fqinjët e tyre të fuqishëm. “Balkanizim” do të thotë të ndash një shtet një territor etj, në vende me të vegjël, të pasuksesshëm dhe konfliktual. Kelmendi – poeti e kupton shume mire historinë tragjike të këtij rajoni. Krijimtaria e tij lirike është e butë dhe e trishtueshme. Vëllimi i tij “Si të shkosh tek vetvetja” me kujton personat të cilët janë detyruar të kapërcejnë kufijtë gjate gjithë historisë. Sigurisht nuk kanë udhëtuar me trena luksoz, aeroplan apo automjete të shtrenjta për të kaluar kufirin. Madje akoma më keq, shume prej tyre kanë emigruar pa dokument identifikimi i cili është i nevojshëm për kalimin e kufirit. Gjatë tridhjetë viteve të fundit e gjithë bota ka ndryshuar në mënyrë radikale për shkak të dëshirës për të fituar më shume nga “demokracitë” e fuqishme kapitaliste perëndimore. Disa e quajnë si neo-liberalizm me një “kamuflim” post modernist, si rasti i kulturës së ndryshimeve ekonomike. Fjala “neksus” do te thotë, të lidhesh, të bashkosh, bashkim fuqish dhe mbledhje forcash, me fjalë të tjera – bashkim në mënyra të ndryshme.

Karl Marx shpjegoi se nen sistemin capitalist  dhe formës së tij imperialiste, shkaktohet ajo që quhet “neksusi monetar.” Paraja dhe pasuria bëhen gjerat më të rëndësishme, dhe ndoshta arsyeja e vetme, që njerëzit me pushtet të bashkohen! Populli i Ilirisë dhe Shqipërisë nuk ka qenë në gjendje të ulet në poltronat e njerëzve të fuqishëm që bënin ligjin. Fuqitë perëndimore kane liberalizuar tregun duke lejuar sipërmarrësit (shumica janë korporata të mëdha kapitaliste) të trazojnë sa me shume të jetë e mundur një “shkatërrim krijues” Shumpeterian. “Tronditja dhe frika” e Milton Friedman, kapitalizmi shkatërrimtar është një forme për të berë luftë me vendet ku lideret e tyre nuk kane dashur te behen pjese e sistemit neo-kapitalisto- imperialist te fuqive perëndimore. Unë e kame lexuar dhe interpretuar këtë libër duke u bazuar në një kontekst mbi te cilin ne sot jetojmë.

Nuk pretendoj që Kelmendi të bjerë dakord me mua! Këto poezi përfaqësojnë vështirësitë e një personi në lidhje me dëshirën që ka për t’u kthyer përsëri në kohë kur vendi i tij ishte i zhvilluar dhe kishte drejtësi. Megjithëse kjo mund të jetë më shumë një dëshirë sesa një fakt konkret. Duke u kthyer brenda shpirtit, përsëri tek zoti, tek një e kaluar e magjishme, ose fillimi i mundshëm i të tashmes? Ndoshta për t’u stabilizuar në neo-spiritualitetin në vend të neo-ekonomise dhe politikës që mund të ndihmojnë në këtë shpërndarje? Kthehet përsëri tek Zoti dhe Nene Tereza të cilët që të dy janë zhdukur? Një kthim në lulen e çelur të Gonxhes, si një Kalkute e vogël? Kjo është shumë e vështirë për të kuptuar se kur kapitalizmi global sekular nuk shikon drejt spiritualitetit vetëm kur do qe të shesë ç’do gjë – ç’do dite gjate gjithë viteve. Atdheu Shqipëri! Kelmendi ngjan me njerëz të tjerë, vendi i të cilëve nuk ka ecur mirë gjatë dekadave të shkuara, por shkon me tutje në histori ku deklaron se ka pasur një kohë në antikitet ku vendlindja e tij ka qenë me pushtet, me drejtësi dhe me shumë vlera trimërie. Ai i thotë lexuesve të tij se kaq shumë shqiptarë, dhe njerëz të tjerë në Ballkan, u është dashur të shkojnë jashtë; sidoqoftë, ndoshta do te kthehen në një atdhe më të madh, më të mirë dhe më të sigurt. Lexuesi mund të mendojë se a është e mundur që të gjithë njerëzit që Kelmendi aludon do të gjejnë një atdhe të madh, duke pasur parasysh luftërat që kanë ndodhur së fundi. Përpjekjet e vjetra të fuqive perëndimore për të detyruar këtë rajon të marrë pjese në kapitalizmin global, e bën të vështirë për të besuar se ëndërra e Kelmendit dhe shpresat e tij do të materializohen se shpejti! Ai pyet ku është kufiri qe ndan trishtimin me Gëzimin? Ai gjithashtu pyet ku e kanë çuar të djeshmen time, ku është hija e vitit të kaluar? Autori ynë ka aftësi të lëviz nëpër kohë të ndryshme: kohë të largëta, antike, jo shumë larg, e tashmë dhe e ardhmja. Kjo ndoshta është forca e tij në lidhje me atë që ai prezanton përpara lexuesve kozmopolitan? Sot Zotërinjtë e botës nuk duan njerëz të zakonshëm me plot lëvdata për të mësuar si të bashkojnë lidhjet në kohë dhe hapësirë. Pa dyshim ata nuk e kanë dashur Marksin me iniciativën e tij për të mësuar njerëzit e kohës së vet të shikojnë pamjen e gjerë të botës, por vetëm një kolazh nga copa të ndryshme “fragmentesh të ndërprera.”

Unë e admiroj iniciativën kurajoze të Kelmendi-t për të na ndihmuar të kuptojmë më mirë mendimet dhe shpresat e një poeti që jeton dhe punon në një shtet të caktuar, por njëkohësisht demonstron globalizmin e tij.

Peter Tase ka bërë të mundur për në të lexojmë një libër Shqiptar me poezi në gjuhën angleze. Kjo i krijon mundësinë shumë njerëzve për të pasur njohuri rreth vendeve dhe ideve përtej botës anglishtfolëse.

Bravo Peter!

RICHARD A. BROSIO, Ph.D., University of Michigan

Professor Emeritus, Ball State University Lecturer and Visiting Scholar at

The University of Wisconsin Milwaukee

ARTI I ZENI BALLAZHIT

Arti i Zeni Ballazhit: Imazh i 100 vjetorit të shtetit shqiptar

January 27th, 2013

Zeni_Ballazhi

Nga Peter Tase (United States)

Zeni Ballazhi u lind, më 1975, në Kërçovë, Maqedoni. Në qershor 1998 mbaron studimet universitare në Akademinë e Arteve të Bukura, Tiranë. Më13 qershor 2000 merr titullin Magjistër i Arteve me titull pune “Pa titull”, nëFakultetin e Arteve pranë Universitetit të Prishtinës. Më 18 nëntor 2000 mbaron studimet për disa disa muaj në Kolegjin Nacional të Arteve të Oslos, Norvegji. Në vitin 2009 emërohet nga Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sporteve të Kosovës, si Drejtor i Galerisë së Arteve të Kosovës. Ka punuar si drejtor artistik (skenograf) në disa filma dhe shfaqje profesionale, në hapësirat shqiptare në Ballkan por edhe në Norvegji. Ka marrë mbi 15 çmime dhe medalje në Kosovë dhe nga institucione të tjera në rajon.

Në kuadrin e festimeve të 100 vjetorit tëpavarësisë sëShtetit Shqiptar, Zeni Ballazhi nderohet me Medaljen e Mirënjohjes, nga Presidenti i Shqipërisë. Ballazhi ështëautori i stemës sëdizenjuar me rastin e 100 vjetorit të formimit tëshetit Shqiptar. Fruti i punës së tij artistike do tëvendoset denjësisht nëanalet e historisë sëkombit shqiptar. Me rastin e marrjes së kësaj dekorate, Ballazhi shprehu kenaqësinëpër këtëvlerësim përpara presidentit të republikës. Nuk ka asnjë dyshim se krijimtaria e tij do tëpasurohet akoma më shumë. Gjatë dy dekadave tëfundit Zeni Ballazhi ka marrë pjesënë mbi 30 ekspozita kolektive nështete të ndryshme tëbotës, dhe ka realizuar tre ekpozita personale në Kosovëdhe Maqedoni, si dhe ka shërbyer si kurator në11 ekspozita të ndryshme nëEuropë. Zeni Ballazhi, ka qenëdrejtor artistik i shumë filmave, komedive dhe shfaqjeve teatrore. Për herëtë parë, ky artist i mirëfilltë flet për shtypin shqiptar nëpërmjet kësaj interviste.

NË Ç’FARË MOSHE E KENI BËRË VIZATIMIN APO SKICEN E PARË DHE SI E KENI FILLUAR PROFESIONIN E ARTISTIT?

Në shumicën e rasteve artistët e vërtetë lindin artistë. Kam bërë shumë skica sa që nuk më kujtohet e para, por më kujtohet vetëm si fëmijë, ndoshta ka qenë prishja e fotografive familjare të bëra gjatë viteve të hershme (bardhë e zi) duke i ngjyrosur fytyrat me tush dhe duke i kthyer në një imazh ashtu si unë dëshiroja të jenë, ndoshta edhe qesharake apo ashtu të dëmtuara. Por kan qenë edhe momentet kur kam filluar vijat e para të hedhura në letër pa e kuptuar se çfare bëj por gradualisht duke hyrë në moshë më të madhe kam filluar të kuptoj se çfare po bëj. Si vazhdimësi kohore identiteti im vërehet në çdo paraqitje të eksperiencës time.

SI KA QENË ATMOSFERA ARTISTIKE GJATË VITETE KUR KENI STUDJUAR NË AKADEMINË E ARTEVE TË BUKURA NË TIRANË, MË 1998? Ç’FARË JU KA BËRË MË SHUMË PËRSHTYPJE GJATË VITETE STUDIMORE NË KRYEQYTETIN E SHQIPËRISË?

Shqiptarët në përgjithësi edhe nga vende tjera të Ballkanit kanë përjetuar konflikte të ndryshme politike, historike, sociale etj. Në vitin 1993 jam pranuar për të ndjekur studimet në Shqipëri, atje ishin prezente pasojat e regjimit komunist si dhe një situatë tepër e çoroditur nga aspekti social. Kolera ishte një sëmundje që kishte kapluar shumicën e territorit të Shqipërisë, ishte një situatë ku për mua pati ndikuar shumë në kreativitetin artistik, ishte koha e ndryshimeve pozitive, optimist për një të ardhme më të mirë, për dikë edhe largimi nga vendi ishte zgjidhja më e mirë. Në 1997 lufta civile kundër çështjeve piramidale dhe 1998 vrasjet e disa personaliteteve politike, një përjetim i tmerrshëm gjatë këtyre viteve ku në të njejtin vit marr diplomën për kryerjen e Fakultetitv të Arteve të Bukura në Tiranë dhe fitoj të drejtën e studimeve pasdiplomike për magjistraturën në Universitetin e Prishtinës pranë Fakultetit të Arteve Figurative. Filloj lufta në Kosovë. Përjetuam çnjerëzimin nga masakrat dhe dëbimet. Shumë vende i hapën dyert për strehim, por Shqipëria ishte vendstrehimi shpirtëror.

KUSH KA QENË PRIRJA KRYSORE ARTISTIKE E JUAJ GJATË STUDIMEVE TUAJA PËR MAGJISTËR NË PRISHTINË?

Duke u nisur nga rezultatet që pata gjatë studimeve vendosa të vazhdoj studimet pasuniversitare në ndonjë Universitet jasht vendit por në mungesë të kushteve financiare dhe në mungesë të magjistraturës në Akademinë e Arteve në Tiranë u detyrova të vazhdoj më tej dhe të fitoj të drejtën e studimeve për magjistraturë në Universitetin e Prishtinës. Viti 2000 ishte viti i pasluftës, viti i diplomimit në Magjistraturë. Një vit plot optimizëm për pavarësinë e Kosovës. Në vitin 2001 filloi lufta në Maqedoni, një përjetim dhe ndikim tjetër në jetën time pasi që unë jam lindur në Kërçovë. Pas gjithë kësaj në vitet 2002 – 2011 fillon dalja në skenë e veprave, ekspozita të ndryshme kombëtare dhe ndërkombëtare.

Një histori e shkurtër për të dhënë idenë se çfarë ndikimi kan pasur konfliktet në përgjithësi në Ballkan për punën time kreative në përgjithësi, ku do të thoja në aspektin profesional mjaft pozitive sepse në veprat e mia paraqitet ky ndikim sipas kohës dhe realitetit të jetuar, ku këto vepra tani kanë mundësi t’i shohin edhe të tjerët, e sidomos ata që nuk i kanë përjetuar. Le të përjetojnë pak nga e kaluara e hidhur, sepse sot përjetojmë një luftë teknologjike e llojit modern, do të thoja një “Teknologji sociale”. Një kujtesë tjetër sociale e cila sot kontribuon dukshëm në punën tonë artistike.

CILËT PIKTORË JU PELQEJNË MË SHUMË DHE SA KANË NDIKUAR ATA NË FORMIMIN TUAJ SI ARTIST I PËRMASAVE BOTËRORE?

Ndikimi është vetëm realiteti i jetuar nëpër kohë të ndryshme. Eksperienca dhe vepra është formimi i një artisti. Çdo piktor i mirë apo i keq është i ndikuar nga realiteti që e rrethon. Nuk ka art të mirë, të keq apo të parëndësishëm, kushedi çfarë mbiemri ti vëmë kësaj prapë është art, si ç’do emocion i mirë apo i keq është prapë emocion. Për mua më e rëndësishme është që të kuptojmë, çmojmë dhe bashkëpunojmë me njëri-tjetrin të jemi sa më profesional në punën që bëjmë që të reflektojmë bindshëm në çdo vend dhe njëri nga qëllimet është që të pranojme artet sa të jemi të aftë të marrim pjesën tonë në rrafshin e diskutimit bashkëkohor që “bëhet sot në botë” dhe le të vazhdojmë të ushqehemi me ndjenja dhe të reflektojmë të gjithë artistët dhe e vetmja matje për ne të jetë realizimi artistik.

CILAT JANË DISA NGA TEKNIKAT QË DËSHIRONI TË PËRDORNI NË PUNIMET TUAJA ARTISTIKE?

Teknika më e mirë për përdorim në veprat artistike është idea. Në ideologji bashkëpunojnë; vullneti, mendimi dhe ndjenja, si triadë, për të ndërtuar dhe për të themeluar një praktikë artistike, e cila është përherë një komunikim ndërmjet hapsirës dhe realitetit, që i kundërvihet realitetit mohues të jetës së përditshme. Nisem nga kjo vetëdije duke pranuar të punoj nëpërmjet gjuhës specifike të artit, por edhe duke u përpjekur që ta reklamojë këtë specificitet si projekt të transformimit të realitetit, duke e nënkuptuar artin si model të sjelljes alternative. Koncepti për artin formulohet vetë në kohën dhe vendin ku jetohet, si rezultat i intensitetit të veçantë për filozofinë dhe artin bashkëkohorë kërkohen mënyra më të reja për te reflektuar ndaj këtij realiteti që e jetojmë me intensitet. Prandaj veprat janë një art i frymëzuar nga takime me gjëra të zakonshme që të bëjnë për vehte dhe për vlerat e tyre të mundëshme dhe për lidhjen asociative për të cilën aludojnë. Është një fryme e re, një eksperiencë e mbledhur nga të gjitha ecejaket nëpër botën e artit bashkëkohor, pikërisht në atë fushë krejtësisht jo të përkrahur nga shumica e atyre artistëve që artin e konsiderojnë si zanat. Arti në thelb përbën një zbulim. Afirmimi i kësaj praktike të re alternative të këtyre punimeve do të na mundësoj të kuptojmë se arti nuk është thjeshtë zanat por në thelb përbën një zbulim. Kurse koncepti për artin formulohet vetë në kohën dhe vendin ku jetohet, për një kërkesë më të madhe gjatë eksperimentimit në artet vizuale dhe nëpërmjet tyre për të komunikuar me imazhe më të reja dhe më cilësore.

SA SHTETE KENI VIZITUAR DHE CILI VEND JU PËLQEN ME SHUMË?

Vizitat e mia janë më shumë profesionale se sa private. Jam pjesëmarrës në ekspozita kolektive me karakter ndërkombëtarë, bienale, workshope, udhëtime kuratoriale, festivale teatrore dhe festivale të filmave. Nga ajo që kam vizituar, të gjitha vendet kanë një karakteristikë në vehte e sidomos në pëlqimin pamor. Përveç këtyre më pëlqen të vizitoj ato vende të cilat ende nuk i kam vizituar, do të thoja ndoshta një planet tjetër. Veprat e mia kanë shkuar deri në malet Kaukaze. E kam sprovuar veten me vepra të ndryshme vizuale si: video-instalacion, pikturë, disenjo, fotografi, skenografi filmi dhe teatri, kostumografi, land art. Nëpërmjet artit kërkoj që të rindërtoj shpirtërisht unitetin e njeriut, t’i rijap atij energji dhe tension, për të transformuar raportin tim me botën. Koncepti i artit përqaset me nevojën për të futur të gjithë elementet e gjallë në raport me botën dhe komunikimin ndërmjet tyre, pa privilegjuar asnjë. Në këtë moment shoqëria modelohet dhe vetmodelohet në ndërgjegjësimin progresiv që publiku përfiton nëpërmjet dialogut me artistin. Në veprimet dhe në debate futen nivele të ndryshme, natyra, vdekja, ekonomia, me qëllim që të rikthehet uniteti i një kulture të ndarë në specializimet e saj të larmishme ashtu siç jeton shoqëria e ndarë në klasa.

CILAT JANË DISA NGA EXPOZITAT MË TË RËNDËSISHME QË KENI BËRËE GJATË GJITHË KARIERËS SUAJ?

Çdo ekspozitë e ka rëndësinë e vet, do të veçoja ato ekspozita të cilat nuk kemi mundur t’i realizojmë. Ku në një të ardhme të afërt besojmë dhe shpresojmë që do t’i realizojmë, gjithmonë duke u bazuar në eksperiencë dhe në kreativitet. Jam evidentuar në shumë fusha të arteve kontemporane, siç përmenda edhe më lart, kam qenë kurator i disa ekspozitave konceptuale, skenograf në disa filma profesional, pjesemarrës nëshumë ekspozita kolektive në vend dhe jasht vendit. Arti që preferoj është arti profesional kontemporan. Në shumë vepra, materialet po fitojnë një intensitet të ri, po shpërbehen në pika të reja ndjesore referimi ku: “Arti kërkon sytë, intelektin, dëshirat, por ai është gjithnjë i lidhur me trupin”. Për natyrë arti është subversiv, ai vë në pikëpyetje realitete të konsoliduara shqetëson tradita të rrënjosura dhe kështu krijon rregulla te reja gjuhësore, njëkohësisht artistike dhe shoqërore.

CFARE KENI NE PLAN PER TE ARDHMEN, ME Ç’FARË PROJEKTI JENI DUKE U MARË AKTUALISHT?

Prezantimi i artit shqiptarë në arenën ndërkombëtare është prioritet për të ardhmen tonë artistike. Personalisht pas fitores time në Konkursin Kombëtar për logon e “100 Vjet Pavarësi” si dhe shumë shpërblimeve e sukseseve të mia, aktualisht jam në parapërgaditje të një ekspozite në maj të këtij viti si pjesmarrës në Budapest, përgaditja e disa dizajnimeve si: libra, monografi pllakata etj, si dhe skenografi Teatri dhe filmi, janë shumë projekte profesionale të cilat mendoj se ia vlen për një të ardhme të afërt. Jemi në përgatitje edhe të Festivalit të 5-të Ndërkombëtar të Monodramës në Kosovë “MonoAkt 2013” këtu jam menaxher artistik.Është një rrugë e gjatë e cila na premton origjinalitet dhe risi pambarim.

SI MENDONI PER RRETHIN E ARTISTEVE NË PRISHTINË, CILËT JANË AKTUALISHT DISA NGA ARTISTËT ME NJOHUR TË KOSOVËS, DHE ME CILIN PREJ TYRE KENI PUNUAR NË PROJEKTE TE PERBASHKETA?

Ne kemi mjaft artistë të mirë të cilët kanë reflektuar bindshëm në arenën ndërkombëtare e sidomos nga gjeneratat e reja ku edhe jetojnë jasht vendit. Bashkëpunim të mirë kam pasur edhe me shumë artistë ndërkombëtar, si kurator kam organizuar ekspozita të përbashkta ndërkombëtare edhe në Kosovë. nRaporti dhe komunikimi rreth artistve të huaj është më profesional dhe me i frytshëm se sa me ato vendor për arsye se arti vendor vlerësohet në mënyrë shumë profesionale nga kritika ndërkombëtare. Sipas mendimit tim problemi qëndron këtu se tek ne nuk ka kritikë të mirëfilltë të artit në përgjithësi dhe nuk ka bashkëpunim ndërmjet vetë artistëve. Janë të paktë ata artistë të cilët kanëraporte të mira me artistë vendor. Mendoj që edhe tek ne tani është bërë një zgjidhje, dhe jemi tëbindur se arti nuk është një çështje shijeje të përgjithshme, por një çështje zgjidhjeje personale. Zgjidhja kërkon kurajo dhe vendosmëri, ndërsa shija mbetet përherë e papërcaktuar dhe e pavendosur. Arti që flet në këtë nivel është një instrument që ndërgjegjëson për bashkëshoqërimet historike, që bën të ngjasin plot gjera, që ngre emocione që kërkojnë vlerësim, arti i cili nuk i drejtohet ndërgjegjes së transfiguruar metafizike, por jeton në kushtet e ekzistencës tokësore dhe prandaj na provokon që t’i shohim gjërat në një mënyre të re.

Ju faleminderit për intervistën!

Tags: ,

Paraguay’s exports of beef, rice, maize, wheat show increase

Sunday, January 20, 2013

By  Peter M. Tase

In 2012, Paraguay exported commodities and goods with a value of more than $5.087 million, which was 7.8 percent less than in 2011, and 12.2% more than in 2010. The main factor for the export reduction lies in the soybean production chain, which was 37.7 percent of the total exports in 2012. With regard to 2011, soy bean exports decreased by 30.8 percent, and soybean oil reached 49.7 percent.

Most of the other sectors performed well. Exports of beef, even though temporarily suspended due to outbreak of hoof-and-mouth disease in September 2011, still experienced an increase of 4.6 percent in 2012 compared to 2011.  Maize, wheat and rice were the main products of mechanized farming exported and their quantities increased by 57.4%, 122.3% and 39.6% respectively.
Cotton showed a remarkable recovery after several years in decline; its exports increased by 159.5%. The exports increase of leathers grew by 7.1%, exports of cigarette products increased by 46.3%, and Paraguayan manufactured medicinal drugs experienced a growth of 23.9%.
However, 2012 had been a slow year for sesame seed production and farming; its exports were reduced by 14.2%. The exports of these products comprise 83.5% of the total goods shipped overseas in 2012.
According to official statistics compiled by the National Agency of Customs and Central Bank of Paraguay, a substantial quantity of commodities such as soybeans and its derivatives were bound for Argentina or Uruguay, countries that serve as transhipment or transit points for Paraguayan products to reach EU countries and the United States.
Thanks to the Single Exports’ Registration Window (VUE), approximately 75 percent of total exports are shipped to countries outside of the MERCOSUR regional trade bloc.  Brazil, Argentina, and Uruguay consume only 24.6 percent of Paraguayan exports.  The rest of Paraguayan products are exported to the European Union (24.0%), Middle East and North Africa (7.7%), Asia (7%), Europe outside of EU (17.5%), North America (3.8%), South American countries and the Caribbean (12.9%) and Sub-Saharan Africa and Oceania (2.7%).
Speronews writer Peter M. Tase is an analyst of Latin American Trade and Diplomatic affairs.