Category Archives: HOME

OPINION

51V+nhMSbKL__BO2,204,203,200_PIsitb-sticker-arrow-click,TopRight,35,-76_AA300_SH20_OU01_

“TË HUAJT PËR SHQIPËRINË DHE SHQIPTARËT“ E PIRO TASES DËSHMON PËR ADMIRIMIN QË KANË DISA TË HUAJ PËR QENËSINË TONË, POR EDHE PËR PASURINË KULTURORE QË KRIJUAM NËPËR HISTORI.

Nga Jeton KELMENDI, Bruksel

Historia si shkencë është e rëndësishme për çdo popull, sepse tregon stadet nëpër të cilat ka kaluar vendi dhe populli i caktuar, por natyrisht edhe për kulturën dhe origjinën. Historia, për popujt që kanë vuajtur gjatë nën robëri, ka dyfish më shumë domethënie. Përveç rëndësisë që cekem më lartë, që ka te secili popull, tek rastet e popujve që kanë kaluar kohë të gjatë nën robëri, historia është shkruar nga të tjerët, natyrisht jo drejt dhe jo në favor të popullit të robëruar. Shqiptarët paraqesin një rast të tillë në historinë e popujve të Evropës. Edhe pse ka fakte historike se shqiptaret janë popull i vjetër, pra ndër më të vjetrit në Ballkan dhe Evropë, gjendja e sotme flet për një popull të ndarë në gjashtë shtete, ndërsa luftërat me fqinjët akoma vazhdojnë të jetë e mundur, ngase apetitet e shteteve fqinje nuk janë shuar. Edhe tani që shqiptaret kanë dy shtete të pavarura, nuk po ja dalin që ta shkruajnë një histori pa ndikime të caktuara dhe të drejtë, mirëpo kësaj radhe kemi të bëjmë fjalë për një qasje krejt tjetër historike.

Piro Tase në librin e tij “Të huajt për Shqipërinë dhe shqiptarët“, i qaset problemit të shqiptarëve nga një kënd tjetër, pra se si na shohin të tjerët ne dhe atdheun tonë nga prizma historike, qe për mendimin tim, pra nga këndi i një shkrimtarit, është një nga çështjet më kruciale, ngase ka shumë rëndësi kur të huaj kanë një qasje korrekte ndaj historisë së popullit shqiptar.  Duhet theksuar faktin se armiqet e Shqipërisë dhe shqiptarëve përveç tendencave territoriale që kishin dhe kanë, nuk ndalojnë që ta propagandojnë kulturën dhe historinë tonë, duke e deformuar. Nga ana tjetër niveli i ulet i arsimimit tek shqiptaret dhe kushtet e varfërisë, nëpër të cilat kaluan dekadat dhe shekujt, ka ndikuar që ne të mos kemi një fuqi, qoftë mediale apo edhe lotuese tek të tjerët, prandaj jo rrallë herë të huajt kanë pasur imazh të keq për shqiptaret, shpesh herë nga mungesa e informatave të drejta. Në ketë kuadër, Tase ju ka qasur një teme, e cila në esencë paraqet gjënë gati më të rëndësishme në Epokën e Globalizmit, në të cilën po jetojmë. Është shumë e rëndësishme t’u tregosh të tjerëve për historinë tënde, por kur arrin që të huajt të kenë një mendim korrekt dhe të drejt ndaj historisë, do të thotë se gëzon respekt tek popujt miq dhe personalitetet e popujve miq. Piro Tase, në librin e tij “Të huajt për Shqipërinë dhe shqiptaret” jo vetëm se ja ka dalë që ti ofroj lexuesit mendime shumë të mira për vendin tonë, por edhe të krijoj admirimin e personaliteteve shumë të rëndësishme ndërkombëtare. Libri fillon me një citat nga Perez De Kuellar drejtuar autorit të librit Piro Tase. “Pamë një gjë të pa-arritshme e të pa-përsëritshme. Aty mundëm të shohim një thesar të kulturës botërore.

… Ishte një kënaqësi që vizitova këtë pasuri të madhe të kulturës Shqiptare. Shpresoj që ky qytet i admirueshëm të konsiderohet dhe të respektohet si një pasuri kulturore njerëzore”.

(Perez De Kuellar për Beratin – 1990)

            Pa i dhënë vetës të drejt të gjykoj në aspektin profesional,  por nga këndi i shkrimtarit, kam bindjen se ky libër paraqet një qasje tepër interesante, pasi që flet për formën se si e kanë parë të huajt historinë tonë, që prej lashtësisë e deri në ditët tona. Pra, Tase në studimin e tij me mbi 500 faqe, ku ka përkthyer materiale dhe fakte nga gjuhë të ndryshme argumenton në mënyrë shkencore se mendojnë dhe si na trajtojnë personalitete të ndryshme, nga pasuria kulturore deri tek trajtesat më të zakonshme të jetës.  Pra që nga dokumenti i parë për shqiptaret Attaleiates (1038) me të parën referencë për Shqipërinë në dokumentet e Perandorisë Bizantine,( 1154), Muhammad al-Idrisi me ”Librin e Rogerit”(1154), George Acropolites me “Një Kryengritje Shqiptare”(1257); Simon Fitzsimons(1322) e deri tek autorë pa emër, anonimë, që datohen qysh nga viti 1000, për herë të parë të përkthyera në gjuhën angleze nga R.Elsie. Dhe pas tyre, në këtë edicion të dytë, edhe Piri Re’is (1521), Jean Carlier de Pinon (1579), Lorenzo Bernardo (1591) si dhe Teologu e Historiani suedez Johan Erich Thunmann (1746-1778) me traktatin e tij: “Mbi Historinë dhe Gjuhën e Shqiptarëve dhe të Vllehëve), Leipzig 1774 dhe deri tek ditët e sotme me Robert Elsien etj.

Ndonëse ky libër është voluminoz dhe është e pamundur që të paraqitet në një recension sado të gjatë, shkurtazi do përpiqem të kujtoj diçka që ndoshta më ka provokuar më shumë. Fakti se Shqipëria është vendi që nxori shumë figura luftarake e prijës politik të perandorive dhe shteteve të fuqishme, por akoma nuk e ka të zgjidhur çështjen e vet si etni në trojet e veta, përbënë një nga fenomenet, për të cilat Tase merr referenca nga studiues të huaj, që prej Perandorisë Romake, duke përfshirë qytete të vjetra dhe relikte, të cilat flasin shumë për vendin e vjetër, ku sot është vend me interes të madh për vizitorin e huaj në përgjithësi dhe studiuesit në veçanti.  Lashtësia e qyteteve shqiptare, ku ngërthen në vete historina të njohura, ngase lanë gjurmë të thella në civilizimin  e kohës siç janë Antipatrea, Apollonia, Dyrrachium, kanë qenë subjekt studimi i shumë studiuesve ndërkombëtar, prandaj Piro Tase në librin e tij “Të huajt për Shqipërinë dhe shqiptaret”, i kushton një vëmendje të posaçme, duke i ofruar lexuesit në Gjuhën Shqipe, diçka shumë të vlefshme, për njohjen e trungut Shqiptar. Gjithsesi arsyet qe të çojnë të blesh dhe ta lexosh ketë studim janë të shumta, ngase mendoj se është një pasqyrë e mirë për ne si komb dhe shoqëri, sidomos për faktin se ata dhe ato që nuk i përkasin qenies shqiptare, nuk flasin sipas subjektivizmit apo ndikimeve të caktuara, por ashtu drejt siç e shohin ata. Se Shqipëria ka një mozaik interesant, me pamje të bukura, nuk është diçka e re, mirëpo në ketë libër studimor autori Tase i ka dhënë hapësirë çështjes se dhjetëra vizitorëve Anglezë, Amerikan, Gjerman, Francez, Rumun, kronistëve turk dhe të tjerëve, ku në shkrimet e ndryshme ata kanë shprehur mendimet e tyre shumë të mira për bukuritë e Shqipërisë, për jetën shqiptare dhe traditat e tyre.

Rrugëtimi i këtyre vizitorëve ishte bërë nga drejtimet e ndryshme, si nga Kosova, Mali i Zi dhe sipas dëshmive ata ndalonin nëpër qytete dhe fshatra të ndryshme, përderisa arrinin në jug, dhe në veçanti autori ndalet tek fasionimi i tyre në Qytetin e Beratit,  qytet ky i vjetër 2400 vjet, por pa anashkaluar edhe Butrintin, Apoloninë dhe qytete tjera. Në ketë kontekst Piro Tase ka arritur qe në studimin  e tij ta krijoj një leje njoftimi për vendin e shqiponjave. Ai nuk mundohet të stis diçka sipas tekave, siç ka raste tek historianet tanë, por me shumë kujdes dhe profesionalizëm trajton historinë e Shqipërisë dhe shqiptarëve, ashtu siç menduan dhe siç shkruan të tjerët, pra joshqiptaret. Nga një aspekt këta vizitor kishin thënë të gjitha ato që ishin, por Tase i kthen në shqip, madje i vene përballë një vështrimi të tij, duke iu kthyer qasjeve të tyre me vendin mik dhe miqtë e tyre shqiptar.    Dhe krejt për fund, Piror Tase me ketë studim shumë serioz ka ndihmuar studiuesit shqiptar që ti kenë në një libër shumë mendime dhe dokumente me rëndësi për historinë tone, por edhe të huajt që tani mund të shkruajnë, ndërsa një botim i tillë në gjuhen angleze, që është edhe projekt i autorit do të ishte shumë me rëndësi, natyrisht ky libër do të duhet ta gjente mbështetjen e institucioneve shtetërore shqiptare, qe të përkthehej edhe në gjuhët tjera me ndikim në Evropë dhe Botë.

Lexo artikullin: 51V+nhMSbKL__BO2,204,203,200_PIsitb-sticker-arrow-click,TopRight,35,-76_AA300_SH20_OU01_http://wp.me/p31ELb-qu

Patriotizmi dhe vlerat e vargut: krijesa simbiotike e Lulzim Tafës

Patriotizmi dhe vlerat e vargut: krijesa simbiotike e Lulzim Tafës

(Lulzim Tafa, Terrible Songs, Gracious Light, New York, 2013)

Nga Peter Tase

Peter Tase

Republika e Kosovës është shteti më i ri i pavarur i Europës por çuditërisht është njëra prej vatrave më të pasura të kulturës dhe poezisë europiane. Nuk është çudi të takosh një shkrimtar apo rapsod me emër në qytetet apo edhe zonat më të thella të Shqipërisë apo Kosovës. Njëri prej tyre është edhe Lulzim Tafa. Kjo nuk është rastësi por në të vërtetë është treguesi kryesor i nivelit kulturor të një populli dhe kontributi i këtij kombi të syrgjynosur ndër shekuj, në promovimin gjithmonë e më shumë të kulturës vendase por edhe asaj të huaj në gjuhën shqipe. Trashëgimia e shkruar, veçanërisht në lëmin e poezisë dhe kritikës letrare në Kosovë është për t’u admiruar. Ajo është e mbushur me krijimtari nga shkrimtarë të përgatitur dhe poetë të afirmuar, ashtu siç është edhe Lulzim Tafa. Shkrimtari ndodhet krahas krijuesve tjerë bashkëkohorë. Ndër më të njohurit duhen përmendur Azem Shkreli dhe Ali Podrimja i ndjerë, Sali Bashota, Ndue Ukaj, Anton Gojçaj, Anton Nik Berisha. Ndoshta e kam anashkaluar ndonjë emër tjetër, por sipas mendimit tim, këta janë disa nga shkrimtarët dhe prozatorët më të mirë që shkruajnë mbi tema patriotike dhe historike, siç vepron edhe Lulzim Tafa.

Që nga momenti i botimit të librit të tij të parë me poezi, Lulzim Tafa ka demaskuar me mjeshtëri pushtimin dhe genocidin serb mbi popullin e Kosovës, dhunën e ushtruar mbi kulturën, fenë dhe letërsinë kosovare. Kjo letërsi, duke përfshirë edhe stilin e Lulzim Tafës, është një forë origjinale e të shprehurit që ka magjepsur shumë studjues dhe antropologë, vizitat e të cilëve datojnë që prej kohës së Shën Palit i cili kishte kaluar në këto treva dhe i quante territoret buzë Adriatikur me emrin ”Illyricum.” Këtë rigjenerim të historisë së përgjumur të një populli të lashtë, po e bën edhe Lulzim Tafa me poezinë e tij të spikatur. E tillë është edhe përmbajtja e poezisë ”REPORTAZH  I  LUFTËS SË SHENJTË”: Ne robërit e luftës  ikim përpjetë/ S’e dimë ku jemi nisur/ As  ku arrijmë për dritë/ Ata na ndjekin na vunë në rreth/Ata me këpucë e dhëmbë  të hekurt lufte/ Ne të zbathur të uritur të pa rruar/ Një javë të pa pastruar me flokë të telta/ Fije-fije shpirtin përtypim zhgënjimin/ Pështyjmë copat e fatit të përgjakur/ E droçka të gjalla na janë ngjitur gjuhës/ Ato flasin ne heshtim biem në rreth/ Më në fund ngremë duart lart i dorëzohemi ujkut/ Biem në mëshirën e tij/ Të dhëmbëve të syrit të tij të shqyer/Sytë tanë rriten/ Tre dhunuesit i rrinë sipër një gruaje/ Ç’betejë e pabarabartë e fatit/ Para syve të tanë porno e gjallë shfaqet/ Mund ta shohin edhe fëmijët e mitur/ Që gjenden në rresht  krejtësisht ftohët rrimë/ Ereksion i seksit s’na nxitet dot/ Na kaplon ereksion i vdekjes/ E mjera ti o grua e mirë më në fund/ Mish i gjallë e thua shpëtuam u zgjuam/ Lufta kishte shkuar në tjetër jetë/ Dhe trimat e malit me fletë…/ Këto vargje vendosin në kornizën makabre të vdekjes gjithë ato fatkeqësi, tortura, që kanë ndjekur kombin shqiptar në të dy anët e kufirit.  Në të mirë të historisë, ndoshta do të ishte akoma edhe më e përpikte nëse do të përfshinim në këtë kontekst, apo “Reportazh”,  shqiptarët kokëulur dhe kulturalisht të margjinalizuar në Mal të Zi, pse jo edhe Shqiptarët e “degdisur” nëpër lagjet Getto – të ngjashme me vendbanimet e Hebrenjëve në Varshavë gjatë pushtimit nazist, mu në zemër të Shkupit. Imazhe të ngjashme i gjejmë edhe tek poezia e Anton Gojçajt, ”Mrekullia e Ekzistencës”, ku vetë autori, i frikësuar, krijon imazhin e plotë të atyre ditëve të vështira ku dhuna dhe persekucioni kanë mbi zotëruar kryesisht në Shqipëri dhe Kosovë: ”Rrugëve të Prishtinës/ studjova frikën/ Policët kah më ndiqnin/ Thërrisja Amerikën/ Lulet kur i shihja/ Pranë tankeve kur mbijnë/ E shaja Europën/ Lutesha për Shqipërinë/ Për miqtë e mi të atëhershëm/ Më pushton një mall/ Jo nuk bëmë çudira/ çudi që mbetem gjallë.” Ndërsa Lulzim Tafa krijon dhe vizaton kontekstin e duhur nëpërmjet përshkrimeve rrënqethëse, barbare dhe të mjerueshme, aq sa  „Fije-fije shpirtin përtyp[te] zhgënjimin…/ Lufta kishte shkuar në tjetër jetë/ Dhe trimat e malit me fletë…”. Për të njëjtin përshkrim – apo skenar të  rrjedhjes së mendimit – Anton Gojçaj, me lapsin e tij ”magjik” e sjell këtë vizatim më pranë lexuesit dhe mundohet të ”qetësojë” Tafën duke i thënë se shpresa për ndihmë nga jashtë është e vetjma zgjidhje, dhe simboli i saj është Amerika, e cila ende është prezente në Kosovë.  Megjithëse policët serbë e ndiqnin nëpër rrugët e Prishtinës, Antoni nuk bënte gjë tjetër vetëm ”therris[te] Amerikën” dhe për çudi nuk e lë me kaq por fillon të mallkoi edhe Europën.  Europa, ndryshe nga imazhi tepër pozitiv i  Amerikës në Kosovë, ende njihet si strumullari i sfidave në vendin e flamurit më gjashtë yje, të shfaqura jo vetëm tek krijimtaria e shkrimtareve të Kosovës, por siç e vërejmë këtu, edhe në penën e Gojçajt nga Mali i Zi, që është një shkrimtar me një filozofi të qartë kundrejt perfeksionimit intelektual dhe moral të krijimtarisë letrare shqiptare, e cila vlerësohet edhe tejmatanë brigjeve të Atlantikut.  Lulzim Tafa shpreh një pasion të veçantë edhe për vargjet e bukura të shqipes, që fatmirësisht ai i ka perfeksonuar përgjatë dy dekadave me krijimtari intensive letrare, poetike por edhe në fushën e drejtësisë. Në vargjet e poezisë ”Poetët”, Tafa shpalos talentin e tij dhe dashurinë për metaforën, epitetet por edhe qendrimin modus vivendi që Shqiptarët historikisht kanë ruajtur kundrejt fesë: „Kur zemërohen zotat/ Lindin poetët./ Në të parën shenjë jete/ Ngrihen kundër zotit të vet./ Protestojnë./ Kur rriten/ Bëhen çapkën/ Shpërndajnë afishe/ Kundër vetvetes/ Si demonstrantët nëpër qytet/ “Fëmija i tepërt i secilës nënë / Bëhet poet”… Nga fëmija – tek vargjet e mësiperme – i cili ka prirje për t’u bërë poet, Lulzim Tafa me talentin e tij është në gjendje të rrëfehet dhe të “përqafojë” metaforat dhe figurat historike, ndonëse është në botën tjetër, dhe tek poema “Kur të Vdes” shkruan”:“Kurë të vdes/ Mos qaj e dashur/ Të kam tradhtuar/ Me çupat e planetit tjetër.// Kur të vdes mos qaj motër/ E ngas gjokun e Gjergjit/ Me bajlozë deti…// Kur të vdes mos qaj nënë/ Veç jepu gji/ Këtyre/ Metaforave/ Të pikëlluara/ Si mua dikurë”. Me këto fjalë, Lulzim Tafa i jep gjallëri dhe jetë çdo vargu dhe personazhi historik, duke i kërkuar nënës së vet, të lërë mënjanë trishtimin dhe t’u japë “gji” metaforave, ashtu si vetë autorit kur ishte femijë.  Gjergj Elez Alia është simbol kryesor në legjendën e Kreshnikëve që është në rrafshin ballkanik – madje disa studjues ndonëse janë të huaj dhe shqipfolës, Kreshniket i nxjerrin si figura historike Sërbe – si një simbol i fuqishëm që gjen vëmendjen e duhur tëk Tafa dhe vepra e tij. Ndoshta përfshirja e Gjergj Elez Alisë në këtë poezi të trishtë, evokon sërisht humbjen tragjike të Gjergjit por edhe sjell ndërmend vajtimet e shumta të motrës së tij, vajtime këto që Lulzim Tafa nuk do i dëshironte në ditën e vdekjes së tij.  Me stoicizmin e tij klasik, Lulzim Tafa po krijon një frymë të re në letërsinë e shqiptarëve të Kosovës, një autor i talentuar për t’u admiruar, studjuar dhe marrë si shëmbull nga shkrimtarët tanë, por edhe të huaj.  Depërtimi i thellë i metaforave, prania e subjektit historik, dhuna ushtarake sërbe në Kosovë, dashuria për vargun dhe “rigjenerimi” i figurave historike janë elemente thelbësore në poezinë e Lulzim Tafës, që përveç përkthimit në gjuhët rumune dhe suedeze, e sheh botimin edhe në gjuhën angleze, sot, kurse nesër edhe në disa gjuhë tjera të Europës. Jo më kot, Anton Gojçaj e ka cilësuar autorin si “një poet me emocione të thella që shndërohen në mendime të shprehura, nepërmjet metaforave rezatuese që e bëjne poezinë e tij të jetë më afër traditës letrare shqiptare”. Peter Tase, International Programs Assistant to Secretary General International Federation of Engineering Education Societies

Lexo artukullin tek TRIBUNA SHQIPTARE

http://tribunashqiptare.net/?p=13692#more-13692

ose tek GAZETA DITORE

http://gazetaditore.com/2013/02/10/patriotizmi-dhe-vlerat-e-vargut-krijesa-simbiotike-e-lulzim-tafes/

 

Poeti i Natyrës së Njeriut

nga  Peter TaseWashington DCJanar 31, 201311:28

??????????????????????????????????Duke shkruar për natyrën dhe gjërat tjera përreth nesh, poeti Tomas Tranströmer e vendos në letër të vet natyrën e njeriut. Që është një natyrë e hapur dhe jo e kufizuar vetëm tek racionalja.

Në skandinavi, ai vlerësohet si njëri prej shkrimtarëve më të rëndësishëm dhe më me ndikim pas Luftës së Dytë Botërore.

Ka një fytyrë të dobët dhe me tipare të një intelektuali zemërgjerë, veçori fizike të cilat i ngjajnë fytyrës së Hans Kristian Andersenit dhe të Kierkegardit djaloshar.

Veprat e Tomas Tranströmer, lindur  më 15 prill 1931 në Stokholm, janë përkthyer në gjashtëdhjetë gjuhë të botës dhe edhe në përkthime poezia e tij nuk humbet kuptim, por vazhdon të jetë e mbushur me metafora dhe me vargje të tejdukshme.

Ai është një gjeni i çuditshëm, aq sa imazhet dhe karakteret në vargjet e tij dalin vetvetiu dhe pa asnjë mundim. Këto imazhe ngrihen lartë mbi kënetë, pse jo edhe nga thellësia e një pylli të dendur, ashtu si një shatërvan që lind nga një vend i braktisur.

Poezia suedeze është shumë racionale, dhe si rrjedhojë e hapur, me një propensitet të veçantë ndaj tekave individuale të çdo poeti. E çuditërisht, tek krijimtaria letrare e Transtromerit, vihet re e kundërta. Ai prezanton një tipar të ri në letërsinë nordike në tërësi, poezinë e heshtjes dhe të thellësisë shpirtërore të kombinuara së bashku.

Ai i shkruan dimrit të gjatë suedez, por edhe ritmit të stinëve tjera dhe ndjenjat e thella emocionale kur ato lënë pas njëra-tjetrën. Dhe në përgjithësi natyrës, teknologjisë dhe marrëdhënies së tyre me njeriun.

Tek poezia “Zgjimi i njeriut nga një këngë mbi çatinë e tij”, ai shkruan:

“Rrugët e qeta. Si kasolle e bariut. Dhe në

qiell motori i aeroplanit kaltërosh-gjëmon-

Dritarja është e hapur.

Ëndrra e njeriut duke fjetur u zgjat

bëhet në këtë moment e tejdukshme. Ai kthehet, fillon

të ndjejë me dorë çelësin e koshiencës së tij.-

Pothuajse në hapësirë.”

Në vargjet e tij ka edhe një lidhje tradicionale dhe kohezion konstant mes botës joreale dhe surprizave të mistershme – që nuk veniten asnjëherë.  Tek “Binarët”, ai shkruan:

“Dy e mëngjesit: nën dritën e hënës. treni ka ndaluar

Atje në fushë. Larg nga shkënditë e dritave të qytetit,

Ftohtësisht në horizont dridhet.

Ashtu si njeriu që shkon aq thellë në ëndrrën e tij

Aq sa asnjëherë nuk do kujtoj që ishte atje

Kur të kthehet përsëri në dhomën e tij”.

Në poemat e tij, ndjehet prania e një thellësie psikike. E këtillë është poema me titull: “Pas një vdekje”, e shkruar gjatë kohës së vdekjes së Presidentit Xhon F. Kenedi. Për koincidencë xhaxhai i autorit kishte vdekur në të njëjtën kohë kur vdiq Kenedi dhe vetë ai ka thënë se të dyja vdekjet janë gërshetuar në këtë poezi.

“Na ishte një herë një përplasje

që la mbrapa një bisht komete

të gjatë duke vezulluar.

Ajo na mban brenda, dhe bën figurën e televizorit si dëbora.

ulet në pikat e ftohta nëpër telat e telefonit.

Dikush mund të bëjë ski ngadalë në diellin dimëror

nëpër shkurre ku ende ka gjethe të varura.

Ato i ngjajnë faqeve të grisura nga numeratori telefonik.

Emrat u gëlltitën nga i ftohti.

Është ende këndshëm të ndjesh rrahjet e zemrës

por shpeshherë hija duket më e vërtetë sesa trupi.

Samurai duket i pa përfillshëm

pranë parzmores së tij me luspat e dragoit të zi”.

Shkrimtari nobelist vjen nga një familje prej marinarësh dhe drejtuesish anijesh të cilët kanë kaluar pjesën më të madhe të jetës së tyre rreth ishujve afër Stokholmit, sikur ai. Ky peizazh ekziston edhe në pozitë e tij.

Tek “Ëndra e Balakirevit, 1905” ai shkruan:

“Një plazh u shfaq ku destrojeri qëndronte,

I ngrirë si akulli, me drita ndezur, me njerëz në kuvertë.

Karroca rrokullisej tutje mbi akull, rrota rrotullohej,

Dhe rrotullohej me një tingull të mendafshtë.

Destrojeri i klasit të dytë: ‘Sevastopol’.

Ishte në të. Marinarët u afruan drejt tij.

‘Nëse mund të luani, ju nuk do të vdisni’.

Atëherë ata i treguan një vegël muzikore të çuditshme.

Dukej si një tubo, apo si një fonograf i vjetër,

ndoshta pjesë e një makine të padëgjuar.

I pashpresë dhe i frikësuar, papritur e kuptoi: ai është

mjeti që përdoret për të ndezur anijet luftarake.

U kthye nga marinari që ishte më afër,

ngriti dorën me dëshpërim, dhe tha:

‘Më imito mua, bëje shenjën e kryqit, bëje shenjën!’

Marinari nguli sytë me plotë hidhërim si njeri i verbër,

Hapi krahët jashtë, e lëshoi kokën e tij të bjerë-

ai u var atje si i gozhduar në ajër.

Erdhën daullet, erdhën daullet, Duartrokitje!

Balakirevi u zgjua nga ëndrra.

Duartrokitjet filluan të gumëzhijnë brenda në sallë”.

Transtromer filloi të shkruante në moshën trembëdhjetë vjeçare. Më 1954 botoi librin e tij të parë “17 Poezi” (“17 Dikter”), të cilat do ta prezantonin autorin në mbarë botën si shkrimtar të afirmuar.  Katër vjet më vonë, botoi librin e tij të dytë me 14 poema: “Hemligheter på vägen” (1958) (“Sekretet Gjatë Rrugës”). Më 1962 botoi librin e tretë me 21 poezi titulluar: “Den halvfärdiga himlen” (1962) (“Parajsa Gjysmë e Përfunduar”).

Më 1970 boton një libër të ri me titull: “Mörkerseende” (1970) (“Vizioni i mbrëmjes”) dhe më vonë ka botuar dhjetëra libra të tjerë të popullarizuar

Lirizmi poetik i Jeton Kelmendit është jeta Iliro-Shqiptare, bukuri e të shprehurit të fjalës – Nga Richard A. Brosio, Ph.D.

how to reach yourself by jeton kelmendi 

Perktheu nga gjuha Angleze: Peter Tase

Lirizmi poetik i Jeton Kelmendit është jeta Iliro-Shqiptare, bukuri e të shprehurit të fjalës

Unë jam një shkrimtar prozaik, por e admiroj poezinë, artin e kompozimit ritmik – të folur ose të shkruar – dhe ajo është imagjinare, me pasione dhe edukuese. Interpretimi im për poezitë e Kelmendit mund të befasojë lexuesin, dhe ndoshta, edhe vete autorin. Megjithëse unë nuk jam një studiues i historisë Ballkanike, kam pasur gjithmonë interes në atë pjesë të Evropës, për shume arsye. Popujt e Ballkanit kanë kaluar një histori të vështirë, për arsye pjesërisht nga fqinjët e tyre të fuqishëm. “Balkanizim” do të thotë të ndash një shtet një territor etj, në vende me të vegjël, të pasuksesshëm dhe konfliktual. Kelmendi – poeti e kupton shume mire historinë tragjike të këtij rajoni. Krijimtaria e tij lirike është e butë dhe e trishtueshme. Vëllimi i tij “Si të shkosh tek vetvetja” me kujton personat të cilët janë detyruar të kapërcejnë kufijtë gjate gjithë historisë. Sigurisht nuk kanë udhëtuar me trena luksoz, aeroplan apo automjete të shtrenjta për të kaluar kufirin. Madje akoma më keq, shume prej tyre kanë emigruar pa dokument identifikimi i cili është i nevojshëm për kalimin e kufirit. Gjatë tridhjetë viteve të fundit e gjithë bota ka ndryshuar në mënyrë radikale për shkak të dëshirës për të fituar më shume nga “demokracitë” e fuqishme kapitaliste perëndimore. Disa e quajnë si neo-liberalizm me një “kamuflim” post modernist, si rasti i kulturës së ndryshimeve ekonomike. Fjala “neksus” do te thotë, të lidhesh, të bashkosh, bashkim fuqish dhe mbledhje forcash, me fjalë të tjera – bashkim në mënyra të ndryshme.

Karl Marx shpjegoi se nen sistemin capitalist  dhe formës së tij imperialiste, shkaktohet ajo që quhet “neksusi monetar.” Paraja dhe pasuria bëhen gjerat më të rëndësishme, dhe ndoshta arsyeja e vetme, që njerëzit me pushtet të bashkohen! Populli i Ilirisë dhe Shqipërisë nuk ka qenë në gjendje të ulet në poltronat e njerëzve të fuqishëm që bënin ligjin. Fuqitë perëndimore kane liberalizuar tregun duke lejuar sipërmarrësit (shumica janë korporata të mëdha kapitaliste) të trazojnë sa me shume të jetë e mundur një “shkatërrim krijues” Shumpeterian. “Tronditja dhe frika” e Milton Friedman, kapitalizmi shkatërrimtar është një forme për të berë luftë me vendet ku lideret e tyre nuk kane dashur te behen pjese e sistemit neo-kapitalisto- imperialist te fuqive perëndimore. Unë e kame lexuar dhe interpretuar këtë libër duke u bazuar në një kontekst mbi te cilin ne sot jetojmë.

Nuk pretendoj që Kelmendi të bjerë dakord me mua! Këto poezi përfaqësojnë vështirësitë e një personi në lidhje me dëshirën që ka për t’u kthyer përsëri në kohë kur vendi i tij ishte i zhvilluar dhe kishte drejtësi. Megjithëse kjo mund të jetë më shumë një dëshirë sesa një fakt konkret. Duke u kthyer brenda shpirtit, përsëri tek zoti, tek një e kaluar e magjishme, ose fillimi i mundshëm i të tashmes? Ndoshta për t’u stabilizuar në neo-spiritualitetin në vend të neo-ekonomise dhe politikës që mund të ndihmojnë në këtë shpërndarje? Kthehet përsëri tek Zoti dhe Nene Tereza të cilët që të dy janë zhdukur? Një kthim në lulen e çelur të Gonxhes, si një Kalkute e vogël? Kjo është shumë e vështirë për të kuptuar se kur kapitalizmi global sekular nuk shikon drejt spiritualitetit vetëm kur do qe të shesë ç’do gjë – ç’do dite gjate gjithë viteve. Atdheu Shqipëri! Kelmendi ngjan me njerëz të tjerë, vendi i të cilëve nuk ka ecur mirë gjatë dekadave të shkuara, por shkon me tutje në histori ku deklaron se ka pasur një kohë në antikitet ku vendlindja e tij ka qenë me pushtet, me drejtësi dhe me shumë vlera trimërie. Ai i thotë lexuesve të tij se kaq shumë shqiptarë, dhe njerëz të tjerë në Ballkan, u është dashur të shkojnë jashtë; sidoqoftë, ndoshta do te kthehen në një atdhe më të madh, më të mirë dhe më të sigurt. Lexuesi mund të mendojë se a është e mundur që të gjithë njerëzit që Kelmendi aludon do të gjejnë një atdhe të madh, duke pasur parasysh luftërat që kanë ndodhur së fundi. Përpjekjet e vjetra të fuqive perëndimore për të detyruar këtë rajon të marrë pjese në kapitalizmin global, e bën të vështirë për të besuar se ëndërra e Kelmendit dhe shpresat e tij do të materializohen se shpejti! Ai pyet ku është kufiri qe ndan trishtimin me Gëzimin? Ai gjithashtu pyet ku e kanë çuar të djeshmen time, ku është hija e vitit të kaluar? Autori ynë ka aftësi të lëviz nëpër kohë të ndryshme: kohë të largëta, antike, jo shumë larg, e tashmë dhe e ardhmja. Kjo ndoshta është forca e tij në lidhje me atë që ai prezanton përpara lexuesve kozmopolitan? Sot Zotërinjtë e botës nuk duan njerëz të zakonshëm me plot lëvdata për të mësuar si të bashkojnë lidhjet në kohë dhe hapësirë. Pa dyshim ata nuk e kanë dashur Marksin me iniciativën e tij për të mësuar njerëzit e kohës së vet të shikojnë pamjen e gjerë të botës, por vetëm një kolazh nga copa të ndryshme “fragmentesh të ndërprera.”

Unë e admiroj iniciativën kurajoze të Kelmendi-t për të na ndihmuar të kuptojmë më mirë mendimet dhe shpresat e një poeti që jeton dhe punon në një shtet të caktuar, por njëkohësisht demonstron globalizmin e tij.

Peter Tase ka bërë të mundur për në të lexojmë një libër Shqiptar me poezi në gjuhën angleze. Kjo i krijon mundësinë shumë njerëzve për të pasur njohuri rreth vendeve dhe ideve përtej botës anglishtfolëse.

Bravo Peter!

RICHARD A. BROSIO, Ph.D., University of Michigan

Professor Emeritus, Ball State University Lecturer and Visiting Scholar at

The University of Wisconsin Milwaukee

“Kafen Shohim N’mikroskop”

“Kafen Shohim N’mikroskop”

nga  Peter TaseJanar 16, 201312:05

Një ish i burgosur politik nga Enver Hoxha, tani 82 vjeç, ka botuar në Shtetet e Bashkuara një përmbledhje këngësh të poetëve anonimë popullorë e që tregojnë se diktatori shqiptar nuk mund të impononte pamjen e idealizuar për Shqipërinë tek të gjithë banorët. Këngët janë dëshmi se shumëkush e shihte saktësisht ç’ndodhte në vend. Ata këndonin “Kafen shohim n’mikroskop…”.

Vëllimi “Lahutari Shqiptar” me këngë që u krijuan nga poetët anonimë popullorë gjatë kohës së diktaturës së egër komuniste në Shqipëri, i autorit Lek Pervizi, botuar më 2010, lexohet me një frymë dhe tregon një anë tjetër të Shqipërisë komuniste – disponimin kundër të një pjese të popullatës.

Lek Pervizi është 82 vjeç dhe “Lahutari Shqiptar” është libri i parë me poezi që ka botuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, në shtëpinë botuese Lulu Enterprise, Inc. Aktualisht poeti Pervizi jeton në Bruksel, Belgjikë, ku ai është drejtuesi dhe redaktori i revistës Euro-Shqiptare, Kuq e Zi.

Përmbledhja e këngëve përfshin periudhën që nga pushtimi italian i 7 prillit 1939 deri në vitin 1992, përfshirë vitet e Luftës së Dytë Botërore, periudhë që njihet si ndër më të përgjakurat në historinë e Shqipërisë duke pasur parasysh kampet e internimit në çdo skaj të vendit ku shqiptarët e deklasuar dhe të persekutuar janë detyruar të bëjnë punë fizike dhe janë përballur me tortura nga më të egrat. Të internuarve/bashkëvuajtësve të Lek Pervizit u është dashur të punojnë në miniera me stomakun bosh, shpesh herë edhe të shtyrë me shkop nga gardianët e burgut.

Sipas disa historianëve, sundimi i regjimit komunist në Shqipëri ka qenë njëri ndër më të rreptit në kontinent. Por, kalvari i vuajtjeve të rreth 20 mijë ish-të përndjekurish politikë është tani i gjallë edhe pse shumë nga ata që ndanë fatin e Pervizit nuk ndodhen më mes nesh.

Është një kujtim që shqiptarët duhet ta kishin.

Autorët më të mëdhenj të eposit shqiptar mbeten zakonisht poetët anonimë. Në rastin e këtij vëllimi, ata kanë shprehur me finesë, ironi, sarkazëm dhe mallkim indinjatën e tyre për regjimin komunist.

Leka, sa herë që takohej me të dënuarit tjerë, shkruante në letër vargjet që ia thoshin shokët e që konsideroheshin “armiq të pushtetit popullor”.

“…Na s’kem qumësht as për fëmijtë,

As nji gotë e pikë për mallë,

Na ka zanë i madhi hall

Kafen shohim n’mikroskop

Buka e misrit me i ra n’top!…”

Foto: http://www.hist.tirana.cchnet.it

Foto: http://www.hist.tirana.cchnet.it

Duhet të jetë ky këndshikim që i mbante ata në burg. Në anën tjetër, tregon Pervizi, “shteti komunist planifikonte dhe servirte një folklor të zyrtarizuem e konformist që t’i shërbente regjimit, për të tregue se sa i lidhun ishte ky lloj pushteti me Popullin…”.

Por, sipas Pervizit, regjimi “harronte se ky popull, ndonëse i gjunjëzuem, i torturuem dhe i gjymtuem, ruente thellë në shpirtin e tij të pamposhtun, flakën e pashueme të qëndresës, që shpërthente përmes vargjeve të rrembyeshme epike, lirike apo satirike të rapsodëve e lahutarve të maleve ose përmes elegjive të grave vajtore, që thurëshin e këndohëshin brenda mureve të ngurta të kullave kala. Kështu ai i bani ballë stuhive shekullore dhe patjetër do të mund të përballonte edhe ato të disa vjetëve të diktaturës, shumë ma të  furishme.”

Forca e këtyre elegjive bën të mundur që Lek Pervizi të mbledhë energjitë dhe të hedh në një vëllim këngët e vuajtësve të tjerë bashkë me disa nga elegjitë e tij. Si biri i një gjenerali, Gjen. Prenk Pervizit, autori Pervizi, del i suksesshëm në luftën e tij të rikujtimit të historisë.

“Mallkue kjofshi krimmela

Që sajuet kampet me tela,

Mallkue kjofsh parti kulsheder,

Gjakatare dhe fort e egër!

Po kjajnë nanat ditë e natë

Për fëmijte e tyne t’ngratë,

Po kjajnë fëmijt po derdhin lot,

Nana e baba vdesin kot.

Enver Hoxha ka urdhnue,

Skifterr kjoftë e kjoftë mallkue!”

Kjo përmbledhje është një nga të vetmet materiale që tregonin disponimin e të internuarve dhe që tregon se vullneti i qytetarëve nuk ishte absolutisht pro-regjimit, siç paraqitej në atë kohë.

“Mjer Shqipnia mjer  Shqiptarët,

N’fuqi erdhën sllav-barbarët,

Komunistë e Shqipnisë,

Lidh pas qerrës së Rusisë,

N’krye të shtetit e t’qeverisë:

S’po lajnë krime për pa krye,

Burrat n’burgje tuj mbërthye,

Shumë tuj vra, tuj pushkatue,

Tuj djeg shpija, tuj rrenue,

Gra e fëmi tuj internue ….

—    –

“Në Kurbin malet gjïmojnë

Pyjet, grykat fort ushtojnë,

Shumë do trima po luftojnë;

Luftëtarë janë të lirisë

Bij të rreptë të Shqiptarisë.”

Vëllimi tregon se jo vetëm që mënyra e qeverisjes së Enver Hoxhës kundërshtohej nga shumë shqiptarë, por edhe se ata e shihnin politikën e tij si të huaj. Dhe askush nuk tregon histori më bindshëm sesa folklori.

Lexo artikullin tek  Gazeta JETA NE KOSOVE:

http://gazetajnk.com/?cid=1,964,4376

dhe tek ZEMRA SHQIPTARE

http://www.zemrashqiptare.net/news/id_30603/Peter-Tase:-Lek-Pervizi-koleksionisti-i-këngëve.html?skeyword=PETER+TASE

 

“HORIZONT I QARTË DHE SHANSE TË MËDHA PËR REALIZIMIN E ËNDRRËS AMERIKANE”

“HORIZONT I QARTË DHE SHANSE TË MËDHA PËR REALIZIMIN E ËNDRRËS AMERIKANE”

petri1Intervistë e Baki Ymeri me Peter M. Tase (Milwaukee, USA)

January 19th, 2013

Pyetje: Z. Tase, diçka rreth familjes suaj: ku keni lindur dhe sa vjeç ishit në atë kohë kur emigruat për në SHBA?/

Peter Tase: Kam lindur në qytetin e Beratit, në Tetor të vitit 1982 dhe disa vite të fëmijërisë i kam kaluar në lagjen Mangalem, në njërën prej shtëpive buzë rrugës së kalldrëmtë që të çon për në Kalanë e qytetit. Gjithë periudhën e tranzicionit e kam përjetuar si nxënës në shkollën 8-vjeçare “22-Tetori” dhe më pas si student  në Shkollën e Mesme të Përgjithshme  “Bab Dud Karbunara” deri sa në vjeshtën e vitit 2000, së bashku me prindërit dhe vëllanë më të vogël, u larguam për në SHBA duke u vendosur në qytetin e bukur   Milwaukee  të shtetit Wisconsin,  ku jetojmë edhe sot. U larguam nga Shqipëria me kujtimet e hidhura që na lanë ngjarjet e  tmerrshme të vitit 1997, të cilat unë, edhe pse në moshë  ende 15 vjeçare, i përjetova  nga afër. Në atë kohë ne jetonim në Lagjen “30-Vjetori” dhe nëna ime ishte mjeke e kësaj lagjeje. Natyrisht, ishte mjaft e njohur dhe e familjarizuar me banorët e lagjes aq sa mua, që isha edhe më i rrituri, më thërrisnin “djali i doktoresha Ludit”.

I kujtojmë ato skena, kur para vilës sonë dy-katshe, ndalonte autokolona e benzave  mbuluar nga pluhuri i rrugës shkaktuar nga rrotat që frenonin, prej nga dilnin gjithë ata djem të rinj dhe plot energji,  me “kallashnikovë” nëpër duar,  që vinin për të kërkuar asistencë mjekësore për ndonjë shokun e tyre të plagosur gjatë ndeshjes mes bandave, dhe më vjen çudi se si arrita të mësohesha dhe të miqësohesha me ta. Shpesh, ndonjëri prej tyre ngacmonte vëllanë e vogël, duke i thënë se “kemi ardhur për të marrë mamin!”.  Ndersa Aldo, në atë kohë vetëm 10 vjeç,  qante dhe i shante para e mbrapa…Këto skena dhe të tjera si ajo kur, bashkë me mësuesin e fizkulturës së shkollës 22-Tetori,  hymë në Shtëpinë e Pionierit të përfshirë nga flaka dhe tymi, për të  shpëtuar instrumentat muzikorë, ndërsa zjarrfiksja në buzë të rrugës  ende vazhdonte të digjej, apo kur luaja me sintetizator në klubin Bar Rati ku mblidheshin “heronjtë” e 1997-ës,  më vijnë ndërmend si pamje të ndonjë filmi të parë në femijërinë e hershme ndërsa vetja si një personazh i filmave “western”.

Por një gjë nuk mund ta harroj kurrë: shpërfytyrimi që i ishte bërë në vitet e tranzicionit imazhit të shkollës që mbante emrin e mësuesit patriot Bab Dud Karbunara, dikur e mesme pedagogjike dhe më pas e mesme e përgjithshme ku unë kalova tre vitet e fundit të jetës time në Shqipëri dhe ku babai im ishte diplomuar si mësues dhe më pas kishte qënë mësimdhënës  në të njëjtin këshill pedagogjik  me mësues të njohur si:  Avenir Aleksi, Luçi Nushi, Elsa Vakëflliu, Ksenofon Ilia, Andon Sinjari, Asllan Sula e të tjerë më të rinj, bashkëmoshatarë të tij, të cilët arrita t’i njoh si kolegë të afërt të tim ati, por tepër von për të patur edhe fatin t’i kisha mësuesit e mij! Viti im i fundit në këtë shkollë, pikërisht,  kur përgatiteshim për të marrë rugën e Amerikës,  ishte me të vërtetë një “nightmare” dhe që nuk dua ta sjell kurrë ndër mend  dhe jo më të flas për të!

B. Y.: Pasi u vendosët në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku i keni mbaruar studimet?

P. T.: Ishte 22 Shtator i vitit 2000, kur shkelëm për herë të parë në tokën Amerikane. Nuk është e lehtë të integroheshe menjëherë në jetën Amerikane, por neve na u bë mbështetje një person mjaft i afërt  i familjes dhe që i përkiste brezit të parë të lindur në Amerikë. Unë dhe vëllai im ishim të vetmit studentë  emigrantë  dhe të parët shqipfolës në historinë e “Middle” dhe “High school” të Whitefish Bay-it në Milwaukee, më e mira në shtetin e Wisconsin-it. E përfundova shkollën e mesme në Qershor të vitit 2001 dhe në vjeshtë u pranova në Universitetin  ‘Wisconsin’ në Milwaukee (UWM), ku mbarova studimet për Shkenca Politike dhe Literaturë Italiane. Në pranverën e vitit 2006, u pranova në Qendrën për qeverisje “Les Aspin” në Washington, D.C., ku, për gjashtë muaj, në të njëjtën kohë me studimet e programuara nga Qendra, punova në zyrën e Rep. Richard Pombo (CA-11), anëtar i Dhomës së Ulët në Kongresin Amerikan. Gjatë qendrimit tim në Kongres, m’u krijua mundësia të kem kontakte me personelin e Ambasadës Shqiptare në Washington DC duke i shërbyer politikës shqiptare në realizimin e mjaft takimeve të rëndësishëm  me anëtarë të Senatit dhe anëtarë të Dhomës së Ulët në Kongresin Amerikan.

Mund të përmend me këtë rast realizimin e takimit të Kryetares së Kuvëndit të Republikës së Shqipërisë me Kryetarin e 59-të të Dhomës së Ulët, Dennis Hastert, gjatë vizitës së saj zyrtare, tre ditore, në muajin Mars të vitit 2006. Por mbresa të pashlyeshme më kanë lënë takimet midis Ministrit të Jashtëm të Shqipërisë, Z. Besnik Mustafaj dhe disa figurave të shquara të politikës Amerikane, ku unë isha i pranishëm në rolin e përkthyesit, në muajin Shkurt të po atij viti. I tillë ishte takimi që organizova me Rep. Dana Rohrabacher, anëtar tjetër i Kongresit Amerikan dhe ish-autori i fjalimeve të Presidentit Regan në vitin 1983; takimi me anëtarin e Kongresit nga Dakota e Veriut, Earl Pomeroy mjaft i njohur për politikën shqiptare me fjalimet e tij në sallën kryesore të Dhomës së Ulët në mbështetje të pavarësisë së Kosovës, por e paharruar do të mbetet për mua biseda e ngrohtë midis Z. Mustafaj dhe  ish-Ambasadorit  të SHBA-së në Vatikan, Thomas P. Melady. Pas kthimit nga shërbimi vullnetar me Korpusin e Paqes në Paraguaj, në vitin 2009,  do të takohesha përsëri me Ambasador Melady, në auditorët e Institutit të Politikave Botërore, Washington DC, ku unë fillova studimet për master’s degree. Edhe pse kishin kaluar disa vjet nga takimi me Ministrin e Jashtëm Shqiptar, gjurmët që kryediplomati Besnik Mustafaj kishte  lënë tek Profesor Melady, ishin mjaft  të  thella  duke e konsideruar  atë si një diplomat të standarteve Euro Atlantike dhe bashkëkohore. Me një përvojë të pasur nga puna në Kongresin Amerikan, kthehem përsëri  në Wisconsin, për të përfunduar Fakultetin dhe sapo u diplomova në Dhjetor të vitit  2006, me erdhi edhe konfirmimi i kërkesës  për  t’u bashkuar me Korpusin e Paqes dhe për të shërbyer  në  Republikën e Paraguait  për më shumë se dy vjet.

besniku

B. Y.: Çfarë ju shtyti që të aplikoni për të hyrë  në Korpusin e Paqes?

P. T.: Kjo është një temë e cila do të kërkonte shumë vëmendje  por edhe mjaft vend për t’u trajtuar. Ky është edhe projekti  i ardhshëm: të sistemoj dhe të publikoj disa qindra faqe me shënime mbi Paraguain dhe paraguajanët, me të cilët, tani, veç gjuhës indigjenase, guaranishes, më lidhin edhe kujtimet e bukura.   Dua të bëj diçka për të ndryshuar jetën e tyre, qoftë edhe të shkruaj për ta dhe t’ia bëj të njohur botës hallet e tyre.  Por nga ana tjetër ndjej edhe një detyrim moral ndaj Shtetit Amerikan, diversitetit dhe barazisë  që më dha mundësinë, mua të riut nga Shqipëria, të prezantoj në botë, krahë për krahë me moshatarët e mij amerikanë si vullnetarë të Korpusit të Paqes, vlerat e vërteta morale të atij brezi që në rolin e lidershipit do të përcjellë  në breza  madhështinë e këtij vendi të lirë dhe demokratik. Si më lindi ideja për të shërbyer në Korpusin e Paqes?

Fare natyrshëm… Familja jonë u integrua  shumë shpejt me një sistem i cili ‘madhështinë’ e  vet e ka arritur mbi bazën e modelit të përkryer të demokracisë në shoqëri, liria e të shprehurit dhe e individit, diversiteti dhe respekti ndaj ligjit.  Prinderit e mij erdhën në këtë botë të panjohur duke mbartur me vete vlerat humane të atij sistemi si dhe humanizmin profesional si mësues dhe mjek. Nuk ka se si  të jetë ndryshe…”Dardha bie nën dardhë” thotë populli. Këto motive humane unë i pashë tek Korpusi i Paqes  ku  gjeta vetveten, duke u “kthyer në origjinë” e duke përjetuar  humanizmin e vërtetë të asaj bote ku njeriu nuk vlerësohet nga paraja dhe ku “altruizmi” nuk ka hyrë ende në fondin e gjuhës guaranishte të  indigjenasve.  Shumë shpejt e ndjeva veten të barabartë mes vullnetarëve të tjerë amerikanë, që shkonin nëpër botë për të ndihmuar njerëzit në nevojë dhe që me punën dhe përkushtimin e tyre ata bëhen edhe një shëmbull për t’i treguar të riut amerikan se pjesëmarrja në ‘Peace Corps’ është mënyra më e mirë për të shprehur mirënjohjen ndaj këtij shteti që i jep mundësitë kujtdo dhe pa dallim për të çarë në jetë e për të realizuar synimet e veta. Por, mendoj, se janë edhe disa faktorë objektivë që kanë ndikuar në karakterin tim për të ndërmarrë një vendim të tillë.

Në vitin 1991, pas përmbysjes së diktaturës komuniste, Shqipëria “hapi portat”. Nuk i kisha mbushur ende dhjetë vjeç dhe mbaj mend që në Berat filluan të vërshojnë “misionerët e paqes”. Vinin nga të katër anët e botës dhe i përkisnin të gjitha besimeve fetare. Nuk mungonin edhe autoritete te diplomacisë ndërkombëtare si, Perez De Kuelar apo shkrimtarë  të shquar, miq dhe dashamirës të popullit shqiptar. Këta të fundit kontaktin e parë e kishin me Bibliotekën e qytetit ku, deri në atë kohë (1991), si drejtues i emëruar nga “nomeklatura e kuqe”, edhe pse nuk kishte qënë ndonjëherë komunist, ishte babai im. I kam ende të freskëta në mendje ato çaste kur miqtë tanë të rinj që vinin nga Evropa, për ditë të tëra e gjenin tavolinën dhe krevatin shtruar. U mësuan edhe ata me ‘mikpritjen shqiptare’. Nuk i mbaj mend emrat e tyre, por na ishte bërë zakon që, më von, t’i kujtonim nëpër biseda fare natyrshëm si: italianët, ajo anglezja, Mazllemi (emër karakteristik shqiptar) nga Zvicra, ata të Bahait apo të Caritas-it etj.  Vetëm akademiku Anglez, Philip Winn, i cili e vizitonte Beratin për herë të dytë me rastin e 2400 vjetorit të lindjes, ka hyrë në historinë e familjes sime.

Kam një fotografi, kujtim, nga ai dhe një paragraf të shkëputur nga letërkëmbimi disa vjeçar me babanë tim, ku thotë: “Ç’kënaqësi sikur dashamirës të Shqipërisë të gjenin kohë dhe të bënin përpjekje për të ndryshuar mendimin dhe gjykimin e tyre për këtë vend, ashtu sikurse fatmirësisht po më ndodh edhe mua…! Le të shpresojmë se djali jonë Aleksandër dhe djali juaj, Peter do të jetojnë në një Europë më të bashkuar..! Le të shpresojmë që të takohemi përsëri në Shqipëri, në kohë më të mira! Jam i bindur se ditët që do të vijnë do ta bëjnë një gjë të tillë!” (TË HUAJT PËR SHQIPËRINË DHE SHQIPTARËT – Piro Tase). Ndoshta mund të ketë ndikuar edhe ‘kontakti’ im me të huajt  nga vende të ndryshme të Evropës dhe Azisë,…( të cilët kanë ardhur përgjatë shekujve në Beratin e lashtë si gjeneralë të ushtrive pushtuese, si diplomatë, misionarë politik apo edhe si shkencëtarë a visitorë)…përmes shënimeve që ata kanë lënë për përshkrimin e Beratit dhe beratasve,  gjatë punës time kërkimore për gjetjen e këtyre dokumentave nëpër fondet e disa bibliotekave të Universiteteve më në zë të Amerikës, për të ndihmuar  autorin Piro Tase në realizimin e projektit të tij të hershëm: “Të huajt për Shqipërinë dhe Shqiptarët” http://www.lulu.com/shop/piro-tase/t%C3%AB-huajt-p%C3%ABr-shqip%C3%ABrin%C3%AB-dhe-shqiptar%C3%ABt-edicioni-2/paperback/product-6464469.html

B. Y.: A e keni vizituar më pas Paraguain dhe fshatin ku shërbyet si vullnetar në “Peace Corps”?

P. T. Kjo është mbrekullia: që edhe pas përfundimit të shërbimit vullnetar në Paraguaj, ku kam kaluar vitet më të bukurit e rinisë sime, ende vazhdojnë të më përshëndesin: “Hola, Nortamericano, Pedro”! Sapo u ktheva prej andej pas një qendrimi të shkurtër me mision nga Këshilli i Studimeve të Hemisferës Perëndimore (www.coha.org) për të cilën punoj si studjues i çeshtjeve të Amerikës së Jugut.

B. Y.: Cili ishte misioni juaj gjatë shërbimit në Paraguaj?

P. T.: Korpusi i paqes në Paraguaj ka filluar aktivitetin e vet në vitin 1967. Në kohën time  ne festuam 45 vjetorin e  këtij fillimi. Që nga hapja e aktivitetit në  Asuncion, kanë shërbyer më shumë se 3900 vullnetarë  dhe aktualisht shërbejnë  rreth 210 vullnetarë  në  pjesën më të madhe të vendit. Fuksionet kryesore të Korpusit të Paqes janë: prezantimi i kulturës së vërtetë, demokratike Amerikane  në popullsinë vendase, si dhe realizimi i projekteve në fushën e shëndetësisë, arsimit si dhe reformimi i pushtetit lokal. Vullnetarët e Korpusit të paqes prezantonin vlerat e vërteta të një të riu Amerikan, ndaj dhe përzgjedhja e kandidatëve bëhej duke kaluar gjatë një procesi  të  gjatë dhe mjaft delikat. Gjatë tre muajve të parë, kemi bërë një trajnim intensiv teknik dhe gjuhësor. Pas periudhës së trajnimit bëmë betimin zyrtar në Ambasadën e SHBA-së në Asuncion, dhe sejcili prej nesh u drejtua për në fshatin apo qytetin e vogël ku ishte caktuar nga stafi i zyrës së korpusit të paqes dhe drejtorët përkatës të projekteve të ndryshme për zhvillim në Korpusin e Paqes.

Mua më ra radha të shkoj në një zonë të thellë të Paraguait, më shumë se 440 km në Jug të Asuncionit. Kam punuar nga afër me mësuesit, infermjerët dhe fshatarët e zonës duke bërë të mundur që sejcili prej tyre të kishte ndjenjën e përgjegjësisë dhe iniciativës për realizimin e mjaft projekteve në fushën e higjenes, arsimit dhe shëndetit publik. Krahas realizimit të programit te ‘Peace Corps’  fillova të jepja edhe mesimin e gjuhës angleze në shkollën e mesme të fshatit. Paraguai është një nga dy vendet më të varfër në Amerikën Latine. 2.5 milionë shtetas jetojnë  në nivelin e varfërisë ekstreme edhe pse është vendi i parë në botë për prodhimin e energjisë elektrike të rinovueshme (me burime hidrike), zë vendin e dytë për  prodhimin e sojës dhe të pestin në botë për rezervat e naftës në zonen e Çako-s (Chaco-Paraguay), Paraguaj.  Ky vend mesdhetar dallohet, gjithashtu, edhe për nga rezervat e mëdha të ujit të pijshëm, që e bejnë të renditet  në vendin e dytë për burime ujore.  Me gjithë këto pasuri natyrore, Paraguai ka një sistem të amortizuar rrugësh të asfaltuara, madje mund t’ju them se Republika Orientale e Uruguait, është sa gjysma e teritorit të Paraguait dhe ka mbi dhjetë mijë  km rrugë të asfaltuara, kundrejt 4700 km rrugë të tilla në Paraguaj.

Pata fatin të jetoj në një fshat të larget të Paraguait, Teniente Sanchez, dhe të njoh nga afër jetën rurale por edhe kulturen tipike paraguajane dhe, mbi të gjitha, të mësoj  edhe gjuhën e tyre, Guarani, që është edhe njera prej dy gjuhëve zyrtare në vend.   Gjithashtu,  gjatë orëve të lira punoja me projektin e hartimit të një fjalorit simultan pesëgjuhësh, botimin e të cilit e realizova menjëherë pasi u ktheva nga shërbimi. (http://www.lulu.com/shop/peter-tase/simultaneous-dictionary-in-five-languages/paperback/product-13853847.html). Ishte një eksperiencë e mrekullueshme dhe nuk mund të gjesh fjalë për të falenderuar  këtë agjenci të qeverisë së ShBA-së, Korpusin e Paqes duke i dhënë në këtë mënyrë të rinjve Amerikanë mundësinë për të  ndezur pishtarët e demokracisë dhe të lirisë së vërtëtë edhe në skajet më të largëta të globit.   Ndihem krenar që jam pjesë e këtij grupi vullnetarësh që sot përbëjnë më shumë se 130 mijë anëtarë që kanë shërbyer në më shumë se 134 vende të botës.

B. Y.: Aktualisht me se jeni duke u marrë dhe çfarë planesh keni për të ardhmen?

P. T.: Pas kthimit nga Paraguaj, fillova studimet në ‘Institutin e Politikave Botërore’ në Washington, D.C.,   për gradën Master në fushën e sigurisë kombëtare dhe Diplomaci. Njëkohesisht, kam bërë edhe një Internship në zyrën e Ambasadorit të Paraguai-t, duke forcuar, kështu, më shumë lidhjet me këtë vend. Gjatë muajit Qershor dhe Korrik të këtij viti, i dërguar nga ‘Washington Report on the Hemisphere’, si një ‘Research Fellow,’ ndërmora një vizitë të gjatë në Paraguaj,  ku dhe perjetova nga afër ndryshimet e befasishme politike që ndodhën në Asuncion dhe që tërhoqën vëmendjen e shtypit botëror si dhe atij shqiptar.  Krijova mundësinë që të bëja dy intervista me Presidentin e Paraguait, Dr. Federico Franco, para dhe pas marrjes së detyrës së Presidentit. (http://www.iwp.edu/news_publications/detail/iwp-student-interviews-paraguayan-president-federico-franco). M’u kërkua që të jap disa intervista lidhur me situatën më të fundit politike në Paraguaj, në dy gazetat më të mëdha në vend si dhe në disa radio dhe stacione televizive. fred(http://www.ipparaguay.com.py/2011/ip/index.php?#cuerpo).  Mora shkas për të vlerësuar kulturën demokratike të popullit paraguajan për të zgjidhur në mënyrë paqësore dhe demokratike këtë situatë delikate që tërhoqi vëmendjen e gjithë botës. Kam vizituar edhe tre universitete në Paraguaj, ku prezantova  Fjalorin Simultan me Pesë Gjuhë dhe dhurova një sasi të konsiderueshme librash për bibliotekat e tyre.(http://www.abc.com.py/edicion-impresa/locales/ex-cuerpo-de-paz-dona-libros-a-universidades-406684.html)

Më 11 Shtator, 2012, në bashkëpunim me  UWM do të organizojmë  një forum mbi potencialet që ka Paraguaj  për investitorët e huaj, kryesisht Amerikanë, që do të zhvillohet në mjediset e këtij Universiteti  ne bashkepunimin me komunitetin e biznesit në shtetin Wisconsin.  Në këtë takim do të marrin pjesë edhe autoritete të larta që do të vijnë nga Asuncioni. Aktualisht, pas një proçesi të vështirë konkurimi me teste dhe intervista, arrita të fitoj pozicionin e ndihmësit të Sekretarit të Përgjithshëm të ‘Federatës Nderkombëtare të Shoqatave të Edukimit në Inxhinjeri’ (IFEES).( http://www.sefi.be/ifees/).  Kërkesa nga ana e Gazetës mjaftë të njohur per shqiptarët e Amerikës, ‘Telegraf’ për të dhënë këtë intervistë, përkon me ditën e parë të fillimit në këtë pozicion, i cili do të më bëjë të mundur që, në të ardhmen, t’i shërbej jo vetem politikave botërore, por në  veçanti, edhe vendit tim, si në politikë, po ashtu edhe në fushën e shkencës dhe të arsimit.0

B. Y.: A do t’u mbetet kohë e lirë?

P. T.: Shpresoj se po. Fillimisht, do ta kem pak të vështirë por do të përpiqem që të ruaj bashkëpunimin me ‘COHA, ‘Spero News’, Kosova Info, ‘ACADEMICUS-International Scientific Journa’l’,  si dhe me revistën  artistike Euro-Shqiptare “KUQ E ZI” që botohet në Bruksel nga artisti dhe shkrimtari i njohur, Lek Pervizi, https://sites.google.com/site/revistakuqezi/)  po ashtu, do të vazhdoj të merrem me projektin tim në fushen e përkthimeve për të prezantuar  në botën anglishtfolëse dhe në kontinentin e Amerikës Latine, poezinë shqiptare. Ky projekt i ka fillimet me përkthimin e më shumë se dhjetë autorëve shqiptarë, ndër të cilët: krijimtaria e Ndue Ukajt, përkthyer në Anglisht dhe Spanjisht, Anton Gojçaj dhe Remzi Basha. www.petertase.com

B. Y.: Faleminderit dhe Tung!

(Intervistoi:Baki YMERI)

Lexo artikullin e plote tek Gazeta “DIELLI”

“HORIZONT I QARTË DHE SHANSE TË MËDHA PËR REALIZIMIN E ËNDRRËS AMERIKANE”

January 19th, 2013

PeterTase

Intervistë e Baki Ymeri me Peter M. Tase (Milwaukee, USA)/

PETER TASE i pare nga Agron Shele

Figura poliedrike që ndërlidh kulturën shqiptare me atë amerikane

Nga Agron Shele

January 15th, 2013

Peter Tase.jpg  Ne Foto:Peter Tase

Eshtë impresionues dhe befasues portreti intelektual i të riut Peter Tase, i cili me punë dhe përkushtim ka krijuar një perfomancë të shkëlqyer në të gjitha sferat e shoqërisë amerikane, duke u bërë shëmbëlltyrë e qartë e gjithë atributeve të shqiptarëve sot në botë. Falë cilësive të veçanta dhe prirjeve në rritje, figura e tij është shndërruar në potencial vlerash, ideshë dhe cilësi që me devocion të plotë i ka vënë në shërbim të kulturës dhe integritetit panshqiptar. Po kush është ky njeri?

         Peter Tase ka lindur në Qytetin e Beratit, në Tetor të vitit 1982. Në Vjeshtën e vitit 2000 vendoset familjarisht në qytetin e Milluokit (Milwaukee), shteti Wisconsin (wisconsin). Pas shkollës së mesme pranohet në Universitetin e Wisconsin – it në Milwaukee (UW-Milwaukee) ku vazhdon studimet për literaturë, gjuhë Italiane, shkenca politike dhe sociale. Diplomohet nga UW-Milwaukee ne Dhjetor, 2006. Në pranverë, 2006 ka punuar si asistent në zyrën e Antarit të dhomës së Ulët në Kongresin e SHBA, Rep. Richard Pombo (CA-11), ku është marrë me marrëdhëniet me votuesit në zonën elektorale si dhe për problemet e energjisë së renovueshme. Më pas ka punuar si koordinator dhe asistent për shërbimet e kompanive në fushën e telekomunikacionit dhe marrëdhëniet e këtyre të fundit me pushtetin vendor në shtetin Wisconsin; duke u bërë pjesë e ekipit të ngritur për këto çështje në Dhomën e Avokatëve Whyte Hirschboeck Dudek S.C.

        Në Shkurt 2007, fillon shërbimin si Vullnetar i Korpusit të Paqes në Republikën e Paraguay-it (Amerika e Jugut), duke ushtruar funksionin e këshilltarit për politikat e Shëndetit Publik në Zonat Rurale. Gjatë kësaj periudhe ai do studionte dhe përvetësonte edhe gjuhën Guaraní. Pas shërbimit në Korpusin e Paqes (U.S. Peace Corps), në Qershor, 2009, kthehet përsëri në Milwaukee dhe i përkushtohet linguistikës, promovimit në perëndim të letërsisë dhe poezisë Shqipe, letersisë Guaraní si dhe asaj Paraguay-ane në tërësi. Në vitin 2010, boton “Fjalor Simultan me Pesë Gjuhë”, ku përfshihen 3200 fjalët më të përdorshme, të prezantuara në Pesë Gjuhë : Anglisht, Italisht, Spanjisht, Shqip dhe Guaranisht. Më pas është marrë me përkthimin e veprave të shkrimtarëve të ndryshëm nga Shqipëria dhe Kosova si: Ndue Ukaj, Remzi Basha, Jeton Kelmendi, Anton Gojçaj, Engjëll I. Berisha. Aktualisht punon si investigues (Research Fellow) për çështjet ndërkombëtare në Këshillin e Punëve të Hemisferës Perëndimore (Council on Hemispheric Affairs), dhe si analist në faqen e lajmeve botërore në Internet:

http://www.speroforum.com/ Ka botuar një sërë artikujsh në faqjen elektronike të lajmeve:

http://kosova.info/ (http://kosova.info/2011/12/presidenti-xhejms-polk-dhe-lufta-teritoriale-me-meksiken-1846-1848/) Aktualisht ai sot vazhdon studimet për gradën Master of Arts në Institutin e Politikave Botërore, Washington, D.C., (The Institute of World Politics). www.iwp.edu

      Një biografi e pasur që nuk ka nevojë për koment, por shpreh më së miri dhe qartë ecurinë dhe rritjen individuale të këtij poligloti, përkthyesi dhe personaliteti të ardhshëm. Figura e Peterit është shumëplanëshe, por ne do të ndalemi tek përkushtimi, dhe evokimi i vlerave shpirtërore letrare në shërbim të përnjohjes dhe njehësimit të letrave shqipe në lëmin e literaturës amerikane. Komponentët kryesorë të përkthimit: kompozicion, ruajtje mesazhi, ruajtje forme dhe përmbajtjeje janë elementët bazë që udhëheqin përkthyesin, dhe me këtë metodologji ai ka përcjellur orgjinalitet dhe autentitet të veprës shqiptare poetike. Pasioni, dashuria për kulturën dhe gjuhën amtare, prezantimi i saj në Amerikë, kanë për mision dhe qëllim publikimin dhe njohjen e vërtetë të kësaj kulture sa ornamentale po dhe kaq të lashtë, e cila fatkeqesisht zë një vend relativisht të vogël në Ansamblin e letërsisë botërore.

 

Autorët e përkthyer nga Peter Tase:

       Ndue Ukaj me dy vëllimet poetike : “Ithaca of the Word (“Itaka e fjalës”) dhe “Godo is Not Coming – Godo no Viene – Godo nuk vjen” (Tridhjet poezi te përkthyera ne Anglisht dhe Spanjisht), vlerësuar si libri më i mirë poetik per vitin 2010 (në zhanrin e pozisë) në Republikën e Kosovës. Gjithashtu historiani i njohur amerikan dhe specialisti i biografisë së Abraham Linkoln-it, Harold Holzer versionin në Anglisht të këtij libri e ka vlerësuar me këto fjalë: “[Ndue Ukaj’s] work is beautiful–thoughtful, touching, powerful (poezia e Ndue Ukaj është e bukur, me përmbajtje, prekëse, e fuqishme”). Poezia e Ndue Ukaj është vlerësuar gjithashtu edhe nga profesori i Hstorisë në UW-M Glen Jeansonne, Ph.D. dhe Rene Antrop-Gonzalez, Ph.D., Profesor i Asociuar në kurikulum dhe shkenca arsimore; që te dy kanë shkruar përshtypjet e tyre të cilat janë paraqitur në faqet e vëllimit poetik. Poezia e Ukajt nëpërmjet përkthyesit Tase, vjen me nota të gjalla, shprehëse, racionale dhe moderne. Simbolika e autorit është universale, përbën ngjarje në përkthimin e saj në anglisht dhe për më tepër frymon fuqishëm modelin e poezisë shqipe.

        Jeton Kelmendi me vëllimin poetik: “How to Reach Yourself (Si të shkosh tek vetvetja). Jeton Kelmendi vjen nëpërmjet përkthimit brilant të përkthyesit Tase me veçoritë dhe specifikën e veçantë që ka ky autor. Stili, beftësia, moderniteti, lojëra e fjalëve, pjekuria e lartë artistike dhe estetike, muzikaliteti i tyre dhe ndjenjësia e poezisë, prekin dhe krijojnë një atmosferë të thellë mendimi dhe hapësire. Poezitë në vëllimin “Si të shkosh tek vetvetja”, shprehin më së miri konceptin relativ rreth vetë fjalës, mendimit, nuancës dhe ndërthurjes së saj, drejtpeshimit dhe ngritjes në art; përbrenda këtij vizualiteti këto poezi vijnë sa shprehëse po kaq dhe performuese, duke përbërë risi për gjetjen dhe stilistikën edhe në gjuhën angleze.

        Anton Gojçaj si poet, shkrimtar dhe studiues me banim në Tuz të Malit te zi vjen nga përkthyesi Tase për lexuesin amerikan me gjithë patosin e tij poetik, dhe me një art të patjetërsueshëm, por të mbështetur thellë në traditën shqiptare dhe të pasuruar me elementët e poezisë më bashkohore sot në botë. Pas nje pune prej disa muajsh, Peter Tase perfundoj se perkthyeri librin me poezi te Anton Gojçaj titulluar: “Dëgjohet një violinë në suferinë” dhe e botoj ne gjuhen Angleze, ne SHBA tek shtepia botuese (online) Lulu Enterprises, Inc., me titull: “A Violin is Heard Flowing in a Torment”, Nëntor, 2012.

        Remzi Basha me vëllimin poetik: “Fire in my Hands” (Zjarr në duart e mija) Në këtë vëllim poetik ka një bosht të mirëpërcaktuar, ku spikat ndjeshëm dhe dukshëm ritmi patriotik, gjallimi i momenteve të tij historik, plaga e emigrimit dhe atdhedashuria e shfaqur nga UCK dhe forcat mbrojtëse të Kosovës. Autori Tase nëpërmjet këtij botimi ka ndikuar dukshëm në përnjohjen dhe sakrificat e popullit kosovar për flamur, pavaresi dhe liri, prezantuar në shoqërinë amerikane dhe aureolës intelektuale të saj. Vetë poezia është një lajtmotiv që i thur lavde atdheut dhe shpirtit të tij të pamposhtur, e ngre atë në piedestal dhe e pasqyron para opinionit mbarë-ndërkombëtar si një komb që është djegur dhe masakruar në shekuj dhe se meriton shumë më tepër.

         Një vend të rëndësishëm në plotësimin e potencialit të tij intelektual dhe interkulturor zë dhe studimi me baza dhe njohja e shkëlqyer e gjuhëve të huaja, perfomancë kjo që jepet me botimin “Fjalor Simultan me Pesë Gjuhë”. Shkrimtari Shqiptaro- Belg, Skënder Sherifi shkruan këto fjalë për këtë fjalor të botuar në vitin 2010: “Një Fjalor që shënon një urë afrimi e bashkëpunimi mes 5 popujve e kulturave botërore. Një mjet komunikimi i nevojshëm në mes tyre është natyrisht gjuha: se si shprehet e artikulohet në bazë të psikologjisë e historisë të këtyre popujve specifik. Projekt fantastik, ndoshta edhe surrealist pse jo …çka përbën Guaranishtja, gjuha e indianëve të Paraguajt … që mund t’i imagjinojmë nga injoranca, si figuranta në një film western-spaghetti të Sergio Leonës : ” Na ishte një herë Amerika”, porse kanë në realitet një botë e një thesar kulturor të pa imagjinueshëm me gjuhët internacionale të njohura si anglishtja e spaniollishtja. Këtu qëndron pra fisnikëria e autorit … që nuk i përjashton apo nënçmon kulturat e quajtura minoritare.”

        Kompleksiteti i figurës së Z. Tase ndihet fuqishëm dhe në anën publicitare, ku shkrimet e botuara tek faqje të ndryshme interneti me fokus në lajmet botërore përcjellin lajmin rreth problematikës dhe progresit të vendit të tij. Shkrime të tilla si: “Arsimi dhe kultura në Myzeqe – Historia Arsimdashëse e një Krahine të Shqipërisë” botuar në faqjen e informacionit http://kosova.info/ apo “Prenk Pervizi: Gjenerali i Monarkise Shqiptare” ka bërë që vëmendja e kombit të madh amerikan, por dhe e një opinioni më të gjerë të kthehet edhe drejt panoramës së pasur shqiptare në Shqipëri dhe diasporë. Z. Peter Tase, shkruan rregullisht artikuj te ndryshem te cilët janë botuar ne faqe të ndryshme informacioni në Internet, si dhe në shtete të ndryshme të botës.

http://www.5dias.com.py; www.speronews.com; www.coha.org ; http://en.mercopress.com/;

Peter Tase është qendra dhe referimi i gjithë përpjekjes shqiptare për një vend më të përparuar, është ëndrra dhe realiteti i ri që kërkon të ndërtojë nje shoqeri te lire dhe te pasur me nje dialog multi-kulturor, është ideja dhe botkuptimi i thellë shpirtëror, është zemra e një patrioti që rreh për kombin e vet, është fuqia potenciale dhe kreativiteti i një intelektuali të plotë, është shëmbëlltyra e vlerave njerëzore që karakterizon një shqiptar të ditur sot.

Gazeta “DIELLI”

Kliko per te lexuar artikullin: Figura poliedrike që ndërlidh kulturën shqiptare me atë amerikane

Tags: ,

Brazilian beef infected with mad cow disease

Thursday, January 10, 2013

By  Peter M. Tase

The beginning of 2013 marked a drastic shift in Brazilian beef exports to Chile and Peru, due to an unexpected case of mad cow disease identified last month in rural Brazil.   According to a January 2 statement by Brazilian Secretary of Foreign Trade Tatiana Prazeres,  Brazil will have to make an appeal to the World Trade Organization over suspension of imports of beef from Brazil. Said Prazeres, “There is no basis for these decisions in terms of animal health and the government is considering to take further actions.” Brazil is the largest producer of beef products in the World.
In addition to regional trade partners, Brazi exported in 2011 over 109,000 tons of beef products to European Union countries, while on the other hand, Russia is the largest importer of Brazilian beef: more than 237,000 tons imported in 2011.
Chile is the largest importer of Brazilian beef to suspend its beef transactions.  According to the Brazilian Agriculture Ministry, throughout 2012, Chile has imported more than 62,000 tons of beef products from Brazil. Other countries such as China, Japan, South Africa, Saudi Arabia and Jordan have also banned beef exports from Brazil, immediately after the announcement by the World Animal Health Organization, which reported that a cow that died in 2010 had been diagonosed as having mad cow disease.
According to  Brazilian daily ”O Globo,”  Peru has also decided to suspend beef imports from Brazil for the same reasons.

 Read more…

body #featuredDisplayDiv li{padding:10px 11px 10px 9px; width:174px;}

#featuredDisplayDiv .Headline {font-family:’Open Sans Condensed’,arial,helvetica,sans-serif;font-size:22px;line-height:20px;position: relative; float: none; clear: both;text-transform:uppercase;}
#featuredDisplayDiv .Headline a,#featuredDisplayDiv .Headline a:visited, #featuredDisplayDiv .Headline a:active {color:#000;}
#featuredDisplayDiv .Headline a:hover {color:#ce0000;}
#featuredContent .BlurbTxt {line-height: 15px;color:#333;font-size:12px;}
#featuredContent div.summaryBlock {background-color:#FFF;clear:none;padding:10px 12px;overflow-y:hidden;border:1px solid #DFDFDF;overflow-x:hidden; height: 300px; width:184px;}
#featuredContent .summaryBlock .more a,#featuredContent .summaryBlock .more a:active,#featuredContent .summaryBlock .more a:visited {font-family:Georgia, “Times New Roman”, Times, serif;font-size:11px;color:#ce0000;}
#featuredContent .summaryBlock .more a:hover {text-decoration:underline;}
html>body #featuredContent div.summaryBlock {clear:none;padding:10px 12px;overflow-y:hidden;border:1px solid #DFDFDF;overflow-x:hidden; height: 283px; width: 160px;}
#featuredContent div.summaryBlock img {width:160px;}

#featuredContent #featuredDisplayDiv .img01paddingL {float:none;margin: 0px;padding: 0 10px 0 0px;}
html>body #featuredContent #featuredDisplayDiv .img01paddingL {margin:0px;}
#featuredContent #featuredDisplayDiv .img02paddingL {float:none;margin: 0px 0px 0px -3px; padding: 0px;}
html>body #featuredContent #featuredDisplayDiv .img02paddingL {margin:0px;}
#featuredContent #featuredDisplayDiv .fortuneHeadline {margin-top:10px;font:bold 17px Times;}
#featuredContent #featuredDisplayDiv .fortuneEyebrow {letter-spacing:0px; margin-bottom: 8px;}
#featuredContent #featuredDisplayDiv .fortuneDateStamp {display: none;}
#scrollRightFeature {margin-right:30px;}
–>

Peter Tase: Rilindasi i madh Jeronim De Rada

| Tuesday, 18.12.2012, 08:04 PM |

Jeronim-De-Rada

Jeronim De Rada: Veprimtaria patriotike dhe letrare e këtij rilindasi të madh

Nga Peter Tase

Jeronim de Rada është njëri prej shkrimtarëve më të njohur të rilindjes kombëtare, që fatkeqësisht nuk zuri vendin e duhur gjatë kremtimeve të 100 vjetorit të pavarësisë së shtetit Shqiptar, aktivitete që u organizuan përgjatë vitit që po mbyllet.

Shkrimtari arbëresh, themelues i lëvizjes rilindase, Jeronim De Rada u lind më 1814 në Maki të Kozencës, një fshat i vogël dhe kodrinor afër Kolegjit Arbëresh të Shën-Adrianit, ku De Rada kreu studimet e para mbi letërsinë dhe filozofinë antike si dhe në shkenca sociale, çka i dhanë drejtimin e duhur përgatitjes së tij si patriot dhe shkrimtar.  Jeronim De Rada e mbaroi kolegjin arbëresh me 1833 dhe për arsye shëndetësore qëndroi në fshat për një vit rresht, ku krijimtaria e tij letrare do të merte përmasa të tjera.   Megjithese kishin kaluar disa shekuj nga koha kur Arbëreshet kishin emigruar nga Shqipëria drejt jugut të Italisë, këta të fundit, vazhdonin të mbanin flakën e patriotizmit ndezur deri nga fundi i shek. XIX, ashtu siç vazhdojnë ta mbajnë deri në ditët tona.  Arbëreshët kishin ruajtur plotësisht ndjenjat patriotike për vendin, zakonet dhe gjuhën, ata shfaqën me vendosmëri vetëdijen e tyre shqiptare në krijimtarinë letrare dhe kulturore të kohës. Në qendër të kësaj krijimtarie ka qenë ripërtëritja e kohës së Skënderbeut dhe ndërgjegja kombëtare, ashtu siç mund të vërehet në këto vargje të këngës së parë të De Radës: “Bota kish ndërruar lisa,/ uji i ri në det/ kaltëronte n’ditn’e re;/ por lumbardha e Anakreontit/ në Temp rronte e moçme./ Nd’uj’ një dit’ vate te mali/ e s’u kthye si e kish zakon./ Veç që atë s’e thau bora,/ s’e përgjaku heshtëza,/ po u largua gjersa ra/ tek e bardha shpia ime./ Kur n’agim tokë edhe shpi/ u zbuluan bashk’ me detin,/ si hareja qe del sysh,/ më zgjoi duke fërfëlluar/ qelqeve t’dritares./ U pataksa e ruajta jashtë:/ rrusht’, pak aguridhe, dheut tonë i kishin hie;/ lule liu të hapura, m’i tund era e i përzien, në atë ninull qeshin/ si ato lule-qielli./ Ti vështroje dhe s’kujtoje/ asnjë mbehi njerëzish./ Kallëzorët nëpër duajt/ po këndonin. Dheut huaj/ ahere ndër time motra/ kisha arritur; mema ime/ emrin tim thosh nëpër shpi.”

Në këto lëvizje patriotike dhe qëllime shtetëformuese ka luajtur një rol vendimtar edhe Jeronim de Rada, i cili me veprën e tij, “Këngët e Milosaos”, hodhi themelet e letërsisë rilindase, nxori në pah aktivitetin patriotik të arbëreshëve të Italisë, dhe zgjoi ndienjat patriotike të popullit Shqiptar.   Nuk ka dyshim se Jeronim De Rada është figura më e spikatur e letërsisë së rilindjes shqiptare, veçanërisht pas botimit të veprës: “Këngët e Milosaos” kur ishte duke studjuar drejtësi në Napoli, ne vitin 1836.

Nje veper e cila i bënte ftesë të gjithë shqiptarëve për të çliruar atdheun e para ardhësve të tyre:  “Erdhi dita e Arbërit”!  Që nga ky moment jeta e De Radës mer një drejtim tjetër ku ai fillon përpjekjet për të ndriçuar atdheun e të parëve.

Vite me vonë, më 1840, kur De Rada punonte si mësues privat në një familje të pasur të Napolit, botoj poemën e tij të dytë, “Serafina Topia” një vellim poetik ku i bëhej thirrje bashkimit dhe vëllazërimit të Shqiptarëve dhe qarkullimi i saj u ndalua nga çensura burbone.

Megjithatë, poeti vazhdoi të pasuroj më tej krijimtarinë e tij letrare, duke plotësuar “Milosaon” me këngë të tjera dhe “Serafina Topia” u botua për herë të dytë; botoi gjithashtu edhe tragjedinë “Numidët” në Italisht, vepra që e bënë të njohur De Raden edhe në arenën ndërkombëtare.   Shkrimtari arbëresh ka qenë gjithashtu edhe drejtori i gazetës letrare “Arbëreshi i Italisë” të cilën e botonte rregullisht deri në vitin 1848.  Në vitet 1847 – 1848 De Rada nxorri në dritë “Rrëfimet e Arbrit,” katër novela në vargje, ku ideja patriotike vinte duke u fuqizuar në krahasim me krijimet e mëparshme. Këto novela dalloheshin për nga romantizmi i vrullshëm, thellësia e lirizmit dhe stili përparimtar.  Në 1849, falë përpjekjeve të njëpasnjëshme të De Radës, filloj të jepej mësim gjuha shqipe në kolegjin e Shën-Adrianit ku poeti ishte njëri prej mësuesve. Më 1850 De Rada, tashmë 36 vjeç, u martua me arbëreshen Madalena Melki, me të cilën pati katër djem. Dhjet vjet më vonë, patrioti De Rada, filloi të botonte një sërë veprash estetike, gjuhësore, politike, folklorike duke perfshire: “Parimet e estetikës”(1861), “Lashtësia e kombit shqiptar”(1864), “Rapsodi të një poeme arbëreshe”(1866).

Më 1878 poeti ka qenë një mbrojtës i flaktë i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, duke ngritur zërin në mbrojtje të integritetit tokësor të Shqipërisë. Ne 1883-1887 De Rada nxorri revistën e parë shqiptare me titull “Flamuri i Arbrit” e cila u bë zeri kryesor për mbrojtjen e autonomisë së shqiptarëve në rajon. Fatkeqesisht, vitet e fundit të jetës kanë qenë të trishta dhe të mundimshme për De Radën, megjithëse shkrimtari humbi gruan dhe djemtë, kjo nuk e mposhti dhe ai filloj të pasuroj më tej krijimtarinë e tij brillante;   ai përfundoi poemat e gjata: “Skënderbeu i pafat,” “Gjon Huniadi” dhe përpunoi më tej vëllimin e  “Serafina Topisë” me titull “Një pasqyrë e jetës njerëzore.”

De Rada është arkitekti i krijimit të katedrës së gjuhës Shqipe në Napoli dhe ka organizuar dy kongresegjuhësore për problemet e gjuhës Shqipe, në Kalabri (1895) dhe në Umbria (1897).

Vazhdoj te jetë mësues i shqipes në Shën-Adrian, deri sa vdiq në moshën nëntëdhjet vjeçare, më 1903, në një kasolle të shkretë, në kushtet e një varfërie ekstreme.

Lexo artikullin: “ZEMRA SHQIPTARE”

 

KOMENT

Pjetër Domgjoni

[ Tuesday, 18.12.2012, 10:44 PM ]

Jo njeri ndër,

por thuaje lirisht se AI ISHTE MA I MADHI prej t’gjithë rilindasve.
Vazhdoj te jetë mësues i shqipes në Shën-Adrian, deri sa vdiq në moshën nëntëdhjet vjeçare, më 1903, në një kasolle të shkretë, në kushtet e një varfërie ekstreme.
Por me fjalët në gojë: GJAKU SHQIPTAR PO SHKON, GJAKU SHQIPTAR PO SHKON. dhe në vorrimin e tij kje thanë:
ATE QË DIKUR E BANI SKENDERBEU ME SHPATË E BANE TI SOT ME PENË, O I MADHI DE RADË.
Edhe Ju Zotni PETER keni ba nji jetëshkrim të shkurtë e të mrekullushem e me shumë informacione për t’madhin DE RADË.
Ju lumtë! Thirrja dhe shçetsimi Juaj për mej dhanë vendin e merituem asht me plot vend.